Kosmosda Mikroqravitasiya: Mitoxondriya Zülallarının Azalması Niyə Önəmlidir?

Kosmosda mikroqravitasiyanın insan hüceyrələrinə təsiri

Kosmos stansiyasında aparılan yeni tədqiqat göstərir ki, mikroqravitasiya insan hüceyrələrində mitoxondriyalı zülalların istehsalını azaldır. İnsan hüceyrələri 24 və 48 saat mikroqravitasiyada yetişdirilib və nəticədə mitoxondriyalı mRNA səviyyəsində azalma müşahidə olunub. Bu, mitoxondriyalı ribosomların daha az zülal istehsal etməsi ilə nəticələnir.

Qurd nümunələrində oxşar dəyişikliklər

Tədqiqat yalnız insan hüceyrələri ilə məhdudlaşmayıb. Caenorhabditis elegans qurdlarının larvaları da 4 gün mikroqravitasiyada yetişdirilib. Onların nümunələrində də zülal sintezində azalma qeydə alınıb, bu isə qravitasiyanın bioloji sistemlərdə ümumi təsirini göstərir.

Klinik şəraitdə qravitasiya azaldılması

Yer üzündə klinostat cihazı vasitəsilə azaldılmış qravitasiya şəraiti yaradılıb. 24 saat ərzində mitoxondriyalı 13 zülalın istehsalında azalma müşahidə olunub. 48 və 72 saat klinostatda qalma isə zülal sintezini daha da zəiflədib.

Tədqiqatın əhəmiyyəti və gələcək perspektivlər

Bu araşdırma Nature Communications jurnalında 30 iyun 2026-cı ildə dərc olunub. Tədqiqatçılar qravitasiyanın mitoxondriya üzərində mexaniki təsirini sübut edərək, mikroqravitasiyanın zülal səviyyəsinə birbaşa təsir etdiyini vurğulayıblar. Thomas Corydon, Afshin Beheshti və Shintaro Iwasaki kimi alimlərin rəhbərlik etdiyi bu iş kosmos səyahətçilərinin sağlamlığı üçün vacib nəticələr ortaya qoyur.