Kosmosda Robotlar və İnsanlar: Gələcəyin Sərhədləri Necə Dəyişir?

Kosmosda Robotların Yüksəlişi

Son 60 ildə robotik aparatların kosmosa göndərilməsi davam edir və bu texnologiya sürətlə inkişaf edir. NASA-nın avtonom kosmik aparatı Parker Solar Probe 2024-cü ilin Milad gecəsi Günəşə insan tərəfindən hazırlanmış ən yaxın məsafədən keçdi və 1000 dərəcə selsi temperaturda işləməyi bacardı. Bu, robotların sərt kosmik şəraitdə insanlardan daha davamlı olduğunu göstərir.

İnsan Astronavtların Məhdudluğu

İnsanlar yalnız Yer orbitinə və Aya gedə biliblər. 1961-ci ildə Yuri Qaqarin kosmosa ilk insan kimi uçdu, indiyədək təxminən 700-dən çox insan kosmosa çıxıb. Lakin Böyük Britaniyanın Astronomu Lord Martin Rees kimi alimlər insan astronavtların kosmosa göndərilməsinin elmi baxımdan əsaslı olmadığını vurğulayır. Onun sözlərinə görə, "Robotlar sürətlə inkişaf edir və insan göndərmək üçün əsas arqumentlər zəifləyir."

Robotların Üstünlükləri və Süni İntellektin Rolu

Andrew Coates bildirir ki, "Ciddi kosmos tədqiqatları üçün robotik texnologiyalar daha üstün və effektivdir." Marsda robotlar çox yavaş, təxminən 0.1 mil/saat (təxminən 0.16 km/saat) sürətlə hərəkət edir, lakin onların avtonomluğu və davamlılığı insanları üstələyir. Süni intellekt texnologiyası robotların effektivliyini artıraraq insanları yorucu və təhlükəli işlərdən azad edə bilər. Lakin hazırda Mars roverlərinin prosessorları smartfonlardan zəifdir və böyük süni intellekt modellərini işlətmək mümkün deyil.

NASA-nın Robotik İnnovasiyaları

NASA 2011-ci ildə Robonaut adlı humanoid robotu Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya göndərib. Bu robot insan alətlərini istifadə edə bilir və astronavtlara kömək edir. 2013-cü ildə yaradılan Valkyrie humanoid robotu isə təxminən 140 kiloqram çəkidə və 1.88 metr boyundadır, gələcəkdə daha mürəkkəb tapşırıqları yerinə yetirmək üçün nəzərdə tutulub.

İnsan və Robotların Gələcək Qarşılıqlı Əlaqəsi

İnsanlar kosmosda ilham mənbəyi olaraq qalır. NASA-nın Artemis proqramı çərçivəsində 2026-cı ildə Ay ətrafında dörd astronavt uçacaq, 2027-ci ildə isə Ay səthinə eniş planlaşdırılır. Bu missiyalar insanın kosmosda varlığını və araşdırmalarını davam etdirməsinə imkan verəcək.

İnsanların və Robotların Kosmosda Rolunun Gələcəyi

Elon Muskun Marsda koloniya yaratmaq planları hələ də qeyri-müəyyəndir və texniki, etik problemlər hələ həllini gözləyir. Bəziləri hesab edir ki, gələcəkdə Marsda yeni növ canlılar, bəlkə də insanlardan fərqli, yaşaya bilər. Lord Martin Rees isə insan və robot araşdırmalarının birləşərək, insanların özlərinin də Mars kimi sərt mühitlərə uyğunlaşmaq üçün genetik modifikasiya və kiborg əlavələri ilə yeni növə çevrilə biləcəyini düşünür. İnsanlar kosmosda həm elmi, həm də mənəvi rol oynamağa davam edəcək.

Kosmosun sərhədləri genişlənir, robotlar və süni intellekt insanları yorucu işlərdən azad edir, amma insanın macəra və kəşf ruhu hələ də əvəzolunmazdır.