Kosmosda Viruslar: Mikroqravitasiyanın Bakteriofag Təkamülünə Təsiri Nədir?

Kosmosda mikroorqanizmlərin sirli dünyası

Beynəlxalq Kosmos Stansiyası (ISS) bağlı bir ekosistemdir və burada mikroorqanizmlərin, o cümlədən bakteriyaların davranışı Yer üzündəkindən fərqli olur. Wisconsin-Madison Universitetinin alimləri 2020-ci ildə NG-13 Cygnus kosmik gəmisilə ISS-ə göndərilən T7 bakteriofagı və E. coli bakteriyasını eyni şəraitdə həm kosmosda, həm də Yer üzündə araşdıraraq mikroqravitasiyanın virus və bakteriyaların təkamülünə təsirini öyrəniblər.

Mikroqravitasiya virusların infeksiya prosesini yavaşladır

Tədqiqat PLOS Biology jurnalında dərc olunub və göstərir ki, mikroqravitasiya bakteriofagların infeksiya prosesini gecikdirir. 23 gün sonra infeksiya ISS-də uğurla baş versə də, mikroqravitasiya şəraitində bakteriofag genomunda struktur və ev sahibi ilə qarşılıqlı əlaqəyə aid spesifik mutasiyalar yaranıb. Bu mutasiyalar virusun infeksiya qabiliyyətini dəyişdirib. Eyni zamanda, E. coli bakteriyalarında da bakteriofag hücumlarına qarşı müqaviməti artıran genetik dəyişikliklər müşahidə olunub.

Virus-bakteriya qarşılıqlı təsiri yenidən formalaşır

Mikroqravitasiya şəraitində bakteriofag və bakteriyalar arasında qarşılıqlı təsir tamamilə yeni bir təkamül yolu tutub. Dr. Phil Huss bildirir ki, “Mikroqravitasiya təkcə infeksiya prosesini yavaşlatmır, həm də bakteriofag və ev sahibi bakteriya arasındakı əlaqəni keyfiyyətcə yenidən formalaşdırır.” Bu, kosmosda mikroorqanizmlərin sürətlə adaptasiya olmasına səbəb olur.

Yeni dərman terapiyası üçün ümidlər

Tədqiqatçılar mikroqravitasiya şəraitində yaranan mutasiyaların antibiotik müqavimətli bakteriyalara qarşı təsirli olduğunu vurğulayırlar. Dr. Srivatsan Raman əlavə edir: “Mikroqravitasiya şəraitində zənginləşən bakteriofag mutantları uropatik E. coli bakteriyalarını müalicə edə bilir.” Bu kəşf gələcəkdə yeni phage terapiyalarının inkişafına yol açır.

Hələ cavabsız suallar və gələcək perspektivlər

Alimlər mikroqravitasiya şəraitində bakteriyaların patogenliyinin artıb-artmadığını hələ tam araşdırmayıblar və bunun üçün əlavə tədqiqatlar tələb olunur. Kosmosda mikroorqanizmlərin təkamülünü daha dərindən öyrənmək insan sağlamlığı və kosmik missiyaların təhlükəsizliyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

Bu tədqiqat kosmosda həyatın mikro səviyyədə necə dəyişdiyini göstərməklə yanaşı, Yer üzündə antibiotik müqavimətli infeksiyalarla mübarizədə yeni yollar axtarmağa imkan yaradır.