Kosmosda Yam-9 peyki ilə süni intellekt inqilabı necə baş verir?

Kosmosda süni intellektin yeni mərhələsi

2025-ci ilin payızında orbitə buraxılan Yam-9 peyki kosmosda ilk dəfə VLM (Vision-Language Model) texnologiyasını uğurla tətbiq edən cihaz kimi diqqət çəkir. Loft Orbital şirkəti tərəfindən hazırlanmış bu peyk NASA-nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) tərəfindən hazırlanan proqram təminatı ilə təchiz olunub.

Yam-9-un unikal qabiliyyətləri

Yam-9 peyki Nvidia Jetson Orin AGX GPU ilə təchiz olunub və Google DeepMind-in Gemma 3 modeli əsasında işləyir. Gemma 3 məhdud aparat resurslarında effektiv işləmək üçün optimallaşdırılıb və VLM sensor məlumatlarını təhlil edərək peykin öz-özünə məlumat tapmasına imkan verir. Bu, orbitdə ilk dəfədir ki, belə bir texnologiya tətbiq olunur.

Loft Orbital-un gələcək planları

Hal-hazırda Loft Orbital orbitdə 12 peyk idarə edir və 50-100 ədəd Yam-9 kimi peykin buraxılmasını planlaşdırır. Şirkətin süni intellekt üzrə rəhbəri Paul Lasserre bildirir ki, bu texnologiya peyklərin daha müstəqil işləməsinə və yeni xidmətlərin yaradılmasına şərait yaradır.

NASA və Google DeepMind-in rolu

NASA JPL-də hazırlanmış NAVI-Orbital proqramı Yam-9-un süni intellekt sistemlərinin əsasını təşkil edir. Bu proqram astronavtlar üçün rəqəmsal köməkçi yaratmağı hədəfləyən NAVI-Space layihəsinin bir hissəsidir. NASA JPL AI qrupunun texniki lideri Juan Delfa Victoria deyir ki, “İndi konsepti sübut etdik, bu istiqamət gələcəkdə daha da inkişaf edəcək”.

Kosmosda süni intellektin insanlara təsiri

Yam-9-un öz-özünə məlumat tapmaq qabiliyyəti peyklərin daha çevik və effektiv işləməsinə imkan verir. Bu isə kosmik missiyalarda insan müdaxiləsini azaldır, xərcləri aşağı salır və yeni imkanlar açır. Loft Orbital-un planları reallaşarsa, gələcəkdə kosmosda süni intellektlə idarə olunan peyklərin sayı artacaq və bu, kosmik texnologiyaların inkişafında yeni mərhələ olacaq.

Qeyri-müəyyənliklər

Kepler Communications şirkətinin VLM texnologiyasından istifadə edib-etməməsi barədə məlumat yoxdur. Bununla belə, kosmosda süni intellektin tətbiqi sahəsində rəqabət və innovasiyalar davam edir.