Kvarkların Sirri: Hadronların Yaranması İlk Dəfə Aydınlanır

Kainatın başlanğıcındakı kvarkların sirri

Kainatın yaranmasının ilk anlarında əsas maddə isti və sıx bir “şorba” kimi idi. Bu şorbadakı kvarklar sərbəst halda mövcud idi. Zaman keçdikcə kvarklar soyuyub bir-birinə bağlanaraq daha böyük hissəciklərə, yəni hadronlara çevrildilər.

Kvarkların korrelyasiyalı cütləri və hadronların yaranması

Yeni araşdırmalar göstərir ki, kvarklar kvant korrelyasiyalı cütlər şəklində yaranır və bu cütlər boşluqdan, yəni görünməyən məkandan meydana çıxır. Bu korrelyasiya kvarkların daha böyük hissəciklərə, yəni proton və neytron kimi hadronlara çevrilməsində əsas rol oynayır.

STAR əməkdaşlığının müşahidələri

Paris-Saclay Universitetindən Yasmine Amhis-in rəhbərliyi ilə aparılan STAR əməkdaşlığı yüksək enerjili hissəcik toqquşmalarında hadronların formalaşmasını birbaşa müşahidə edib. Bu müşahidələr kvarkların necə birləşdiyini və korrelyasiyanın necə ötürüldüyünü daha dərindən anlamağa imkan verir.

Elm və insanlıq üçün əhəmiyyəti

Hadronların formalaşma mexanizmi hələ tam aydınlaşmasa da, bu tədqiqatlar kvant fizikasının ən mürəkkəb suallarına cavab axtarır. Bu, kainatın yaranışı və maddənin təbiəti barədə fundamental biliklərin artırılması deməkdir. Gələcəkdə bu biliklər yeni texnologiyaların və materialların yaradılmasına yol aça bilər.

Nəticə

Yasmine Amhis və onun komandası Nature jurnalının 650-ci sayında dərc olunan məqalədə kvarkların korrelyasiyalı cütlər şəklində formalaşması və onların hadronlara çevrilməsi ilə bağlı yeni müşahidələri təqdim edir. Bu, kvant fizikasının ən dərin sirlərindən birinin açılmasına doğru böyük addımdır.