Laboratoriyada Endometriumun Bərpasını Təqlid Edən Yeni Orqanoydlar Hazırlandı

Endometriumun sirri laboratoriyada açılır

Friedrich Miescher Biomedikal Tədqiqat İnstitutunun alimləri endometriumun, yəni uşaqlıq boşluğunun daxili qatının, menstruasiya dövründə təbii şəkildə yenilənməsini təqlid edən orqanoydlar hazırlayıblar. Bu kiçik 3D modellər menstruasiya dövrünün müxtəlif mərhələlərini laboratoriya şəraitində canlandırmağa imkan verir.

Orqanoydlar nədir və necə işləyir?

Orqanoydlar yalnız epitelial hüceyrələrdən ibarət üçölçülü strukturlardır. Alimlər onları östrojen və progesteron kimi hormonlarla müalicə edərək menstruasiya dövrünün hormonal dəyişikliklərini təqlid ediblər. Hormonal müalicə dayandırıldıqda, yəni progesteron səviyyəsi aşağı düşdükdə, endometriumun təbii olaraq parçalanmasını simulyasiya etmək üçün toxuma mexaniki olaraq pipetlə parçalanır. Sonra isə toxuma yenidən bərpa olunur, bu da insan endometriumunun bərpası prosesini əks etdirir.

Luminal hüceyrələrin rolu

Tədqiqat zamanı məlum olub ki, endometriumun səthində yerləşən luminal epitelial hüceyrələr bərpa prosesində əsas rol oynayır. Bu hüceyrələr embrionun implantasiyasına kömək edir və toxumanın çapıq buraxmadan yenilənməsini təmin edir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Konstantina Nikolakopoulou və Deena Emera kimi tədqiqatçılar bildirirlər ki, bu model üzərində eksperimentlər aparmaq çox faydalıdır. 2017-ci ildə yaradılmış modellərə əsaslanan bu orqanoydlar endometriumun bərpasını laboratoriyada təqlid etməyə və onun sirrini anlamağa imkan verir.

Gələcək perspektivlər

Bu kəşf ginekoloji xəstəliklərin, xüsusilə də endometrioz kimi problemlərin araşdırılmasında yeni imkanlar açır. Orqanoydlar sayəsində qadın sağlamlığı üçün daha dəqiq və effektiv müalicə üsulları hazırlanması mümkün olacaq.

İnsan həyatına təsiri

Endometriumun sağlamlığı qadınların reproduktiv sağlamlığı üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu tədqiqat menstrual dövrün və endometriumun bərpasının laboratoriya şəraitində təqlid olunması ilə qadınların həyat keyfiyyətinin yüksəlməsinə, hamiləlik problemlərinin azaldılmasına və ginekoloji xəstəliklərin daha yaxşı başa düşülməsinə kömək edəcək.

Tədqiqatın nəticələri 28 aprel 2026-cı ildə Cell Stem Cell jurnalında dərc olunub.