Mağellan Buludlarında Qravitasiya Mübarizəsi: Kiçik Qardaş Parçalanır mı?

Qalaktikalar Arasında Qravitasiya Mübarizəsi

Kiçik və Böyük Mağellan Buludları (SMB və BMB) Samanyolu ətrafında hərəkət edən iki cücə qalaktikadır. Bu qalaktikalar arasındakı qravitasiya qarşılıqlı təsiri, xüsusilə Kiçik Mağellan Buludunun Böyük Mağellan Buludu tərəfindən çəkilərək parçalanması maraqlı kosmik proseslərə səbəb olur.

VISTA Teleskopunun 11 İllik Müşahidələri

Çilidə yerləşən Avropa Cənubi Rəsədxanasının VISTA teleskopu son 11 il ərzində Mağellan Buludlarındakı milyonlarla ulduzun hərəkətlərini dəqiq şəkildə izləyib. VISTA-nın yaxın infraqırmızı müşahidələri tozun bir hissəsini keçərək ulduzların daxili hərəkətlərini aydın göstərir.

Ulduzların Sürətli Hərəkəti və Qravitasiya Təsiri

Kiçik Mağellan Buludundakı ulduzlar saniyədə təxminən 17 kilometr sürətlə (10.6 mil/s) mərkəzdən kənara doğru hərəkət edir. Bu hərəkət, Yerdən baxanda cənub-şərqdən şimal-qərbə doğru uzanan bir ox boyunca gedir və Böyük Mağellan Buluduna doğru yönəlib. Bu, ulduzların fırlanma deyil, Böyük Mağellan Buludunun qravitasiya təsiri ilə çəkilməsi nəticəsində baş verir. Leibniz Astrofizika İnstitutundan Sreepriya Vijayasree bildirir ki, "Kiçik Mağellan Buludundakı ulduzların daxili hərəkətləri fırlanma ilə deyil, Böyük Mağellan Buludunun təkrar qravitasiya təsirləri ilə idarə olunur."

Yaşlı Qırmızı Nəhənglərin Şimal Hərəkəti

Kiçik Mağellan Buludundakı təxminən 2 milyard il əvvəl yaranmış yaşlı qırmızı nəhəng ulduzlar isə şimal istiqamətində ümumi hərəkət edir. Bu, həmin dövrdə baş vermiş başqa bir qravitasiya qarşılıqlı təsirinin nəticəsidir və Mağellan Buludlarının uzunmüddətli dinamikasını anlamağa kömək edir.

Samanyolu ilə Qarşılıqlı Təsirin Gələcəyi

Samanyolunun qravitasiyası həm Kiçik, həm də Böyük Mağellan Buludlarına təsir edərək onların qaz axını olan Mağellan Axınının yaranmasına səbəb olur. Son simulyasiyalar göstərir ki, milyardlarla il sonra bu iki cücə qalaktika Samanyolu ilə birləşəcək. Bu proses qalaktikaların kosmik həyatında yeni mərhələ olacaq.

Ekspertlərin Baxışı

Leibniz Astrofizika İnstitutu Potsdamdan Florian Niederhofer və həmkarları VISTA-nın ulduz hərəkətlərini ölçmə keyfiyyətindən çox təsirləniblər. Niederhofer deyir: "Ulduzların hərəkətlərinin ölçülməsi keyfiyyəti məni heyran etdi."

İnsanlar və Kosmik Hekayə

Bu tədqiqatlar yalnız ulduzların və qalaktikaların hərəkətini izah etmir, həm də kosmosun dinamik və dəyişkən təbiətini anlamağa kömək edir. Gələcəkdə Samanyolu ilə birləşəcək Mağellan Buludları, bizim qalaktikamızın inkişafını göstərən canlı nümunədir.

Bu araşdırmanın nəticələri 2022-ci ildə "Astronomy & Astrophysics" jurnalında dərc olunub və kosmik tədqiqatlarda yeni mərhələnin başlanğıcını qoyur.