Marsda həyat axtarışında 50 illik səhvin sirri nəhayət açıldı

Marsda həyatın axtarışı: 50 il əvvəlki səhv şərh

1976-cı ildə NASA-nın Viking 1 və Viking 2 aparatları Mars səthinə eniş etdi. Onlar Mars torpağında həyatın izlərini tapmaq üçün üç fərqli təcrübə apardılar. Lakin aparatlardakı Qaz Xromatoqrafı-Kütlə Spektrometri (GC-MS) üzvi molekullar aşkarlaya bilmədi. Bu nəticə, Viking layihəsinin baş elmi işçisi Gerald Soffen tərəfindən “No bodies, no life” — yəni “Cəsədlər yoxdursa, həyat da yoxdur” kimi qətiyyətlə ifadə edildi.

Yeni baxış: Viking nəticələri səhv şərh oluna bilər

Son illərdə Steve Benner və onun komandası Vikingin GC-MS alətinin Mars torpağında üzvi molekulların parçalanma məhsullarını aşkar etdiyini göstərərək, əvvəllər qəbul edilən nəticələri təkzib edir. 2008-ci ildə NASA-nın Phoenix aparatı Marsda perxlorat adlı güclü oksidant tapdı. Perxlorat üzvi maddələri məhv edə bilən bir kimyəvi maddədir. 2010-cu ildə Rafael Navarro-Gonzálezun tədqiqatları göstərdi ki, perxlorat və üzvi maddələrin reaksiyası metil xlorid və karbon dioksid kimi qazlar yaradır. Bu qazların nisbəti isə təxminən 1% metil xlorid və 99% karbon dioksid təşkil edir.

Bu isə o deməkdir ki, Vikingin nümunələri 630 dərəcə Selsidə qızdırıldıqda, perxlorat üzvi maddələri məhv etmiş, nəticədə GC-MS aləti üzvi molekulları birbaşa aşkarlaya bilməmişdir. Benner və komandası bu yeni məlumatlara əsaslanaraq BARSOOM modelini təqdim edib. Bu model Marsda oksigen saxlayan bakteriyaların mövcudluğunu təsvir edir və Viking nəticələrinin səhv şərh edilməsinin 50 illik araşdırmanı gecikdirdiyini vurğulayır.

Ekspertlərin fikirləri və insan təsiri

Gil Levin isə Vikingin Label Release təcrübəsinin həyat tapdığını müdafiə edir. Bu debat Marsda həyatın varlığına dair elmi cəmiyyətdə yeni ümidlər yaradır. Alimlərin fikrincə, 2026-cı ildə Viking missiyasının 50 illiyi ərəfəsində bu mövzu daha geniş müzakirə olunacaq.

Marsda həyatın izlərini tapmaq insanlığın kainatdakı yerini anlamaq üçün vacibdir. Bu yeni araşdırmalar Marsda həyatın mümkünlüyü barədə düşüncələrimizi dəyişə bilər. Hər bir yeni kəşf insanları daha böyük suallarla üz-üzə qoyur və gələcəyin tədqiqatlarına ümidlə baxmağa səbəb olur.