Marsda lava tunellərini kəşf edəcək yeni robotlar necə işləyir?

Marsın altında nəhəng lava tunelləri

Marsda milyonlarla il əvvəl baş vermiş vulkan püskürmələri nəticəsində yaranan lava tunelləri planetin ən maraqlı təbii strukturlarından biridir. Bu tunellərin eni 250 metrə çatır və ümumi uzunluğu 1200 kilometrdir. Marsın Tharsis bölgəsində yerləşən Arsia Mons vulkanı ətrafında bu nəhəng şəbəkə mövcuddur. Bu ərazi Ceres cırtdan planetinin ölçüsündədir və tədqiqatçılar daha çox lava tunellərinin kəşf ediləcəyini gözləyirlər.

Mövcud roverlərin məhdud imkanları

Hal-hazırda Marsda Curiosity və Perseverance roverləri fəaliyyət göstərir. Lakin bu roverlər lava tunellərinə daxil olmaq imkanından məhrumdurlar. Mars atmosferində 97 km/saat sürətində küləklər əsir ki, bu da əlavə çətinliklər yaradır. NASA isə bu tunelləri araşdırmaq üçün yeni texnologiyalara ehtiyac duyur.

Biomimikriya əsasında hazırlanmış robotlar

Mostafa Hassanalian və onun komandası biomimikriya prinsiplərindən ilhamlanaraq yeni robotlar hazırlayır. Onun "roly-poly" robotu pillbuga bənzəyir və lava tunelinin tavanındakı kiçik dəlikdən düşərək içəri daxil olur. Bu robotun içində minlərlə "dandelion" adlı kiçik dronlar yerləşir. Dronlar Mars küləklərinin köməyi ilə tunellərdə uçur və piezoelektrik enerji ilə işləyirlər.

Dronlar və onların missiyası

"Dandelion" dronları ağ rəngə boyanacaq və tunellərin xəritəsini radio siqnalları vasitəsilə Yerə göndərəcəklər. Bu, Marsın yeraltı strukturlarını anlamaq üçün yeni imkanlar açacaq. 2023-cü ildə İspaniyanın lava tunellərində bu robotların testləri uğurla aparılıb. NASA isə 72 uçuş həyata keçirmiş Ingenuity Mars Helikopterinin 2024-cü ildə məhv olmasından sonra yeni texnologiyalara yönəlir.

Marsa insan enişi və gələcək perspektivlər

Marsda lava tunellərinin araşdırılması insanlı missiyaların təhlükəsizliyi üçün vacibdir. Bu tunellər potensial yaşayış yerləri ola bilər. NASA Titan ayındakı mağaraları da araşdırmaq niyyətindədir. İnsanların Marsa enişi 2030-cu illərdə gözlənilir və yeni robotlar bu hədəfə doğru mühüm addımdır.

İnsanların və alimlərin ümidləri

Mostafa Hassanalian deyir: "Roverlər məktəb avtobusu ölçüsündədir, amma biz daha kiçik və çevik robotlarla Marsın yeraltını araşdırmaq istəyirik." Bu texnologiyalar Marsın sirlərini açmaqla yanaşı, insanlığın kosmosda yeni sərhədlərə doğru irəliləməsinə kömək edəcək. Marsın qaranlıq lava tunellərində həyatın izlərini tapmaq isə insanları həyəcanlandıran ən böyük arzudur.