Marsın fırlanma sürəti niyə sürətlənir? Tharsis bölgəsində gizli sirr açılır

Marsın sürətlənən fırlanması və Tharsis bölgəsinin rolu

Marsın fırlanma sürəti hər il təxminən 70 mikrosekund qısalır. Bu, çox kiçik, lakin davamlı bir dəyişiklikdir. NASA-nın InSight missiyasından əldə edilən məlumatlar Marsın Tharsis bölgəsinin əvvəl düşünüləndən daha aktiv olduğunu və bu sürətlənmənin səbəblərindən biri ola biləcəyini göstərir.

Tharsis: Vulkanların və plümün evidir

Tharsis bölgəsi Marsın səthində təxminən 6000 kilometr uzunluğunda böyük bir ərazidir. Burada nəhəng vulkanlar yerləşir və onların yaranması lava yığılması sayəsində mümkün olub. Marsda plitə tektonikası olmadığı üçün vulkanik fəaliyyət fərqli mexanizmlərlə baş verir. Bu bölgədəki vulkanlar planetin daxili istiliyinin hələ də aktiv olduğunu göstərir.

Plümün sirri və sürətlənmənin səbəbi

InSight missiyası Marsın qabığının qalınlığını təxminən 310 mil (500 km) olaraq ölçüb. Bu qalın qabığın altında az sıxlıqlı, yüngül materialdan ibarət bir plüm yerləşir. Bu plüm Marsın ekvatorunda yuxarı doğru hərəkət edir və litofosferə təsir göstərir. Delft Texnologiya Universitetindən Bart Root və komandası hesab edir ki, bu plümün yuxarı hərəkəti Marsın fırlanmasının sürətlənməsinə səbəb olur. Root deyir: “Sadə hesablamalarla müşahidə olunan sürətlənmənin ölçü vahidini izah edə bilirik.”

Marsın daxili istiliyi və uzunmüddətli aktivlik

Marsın daxili istiliyi gözləniləndən daha uzun müddət saxlanılır. Bu isə planetin daxili hərəkətlərinin və vulkanik fəaliyyətinin uzun müddət davam edə biləcəyini göstərir. Root əlavə edir: “Marsın səthi çox qədimdir və burada baş verən mürəkkəb proseslər hələ tam başa düşülməyib.”

İnsanlar üçün nə deməkdir?

Bu kəşflər Marsın yalnız ölü, sakit bir planet olmadığını, əksinə, daxildən canlı və dəyişən bir dünya olduğunu göstərir. Bu isə gələcək kosmik missiyalarda və insanlı ekspedisiyalarda daha dərin anlayış və ehtiyat tələb edir. Marsın sürətlənən fırlanması onun daxili dinamikasının canlılığını simvolizə edir və insanları kosmosun sirrlərinə daha da yaxınlaşdırır.