Medici ailəsinin ölüm səbəbi nədir: Malyariya yoxsa gizli zəhərlənmə?

Medici ailəsinin ölümündə yeni araşdırmalar

1587-ci ildə Florensiyanın məşhur Medici ailəsindən Böyük Dük Francesco I de’ Medici və həyat yoldaşı Bianca Cappello bir neçə gün ərzində ağır ağrılarla mübarizə apardıqdan sonra qısa müddət ərzində vəfat etdilər. O dövrdə onların ölüm səbəbi kimi malyariya ehtimalı irəli sürülürdü, lakin Ferdinando – Francesco-nun kiçik qardaşı və taxtın varisi – onları zəhərləməkdə ittiham olunurdu. Ferdinando, Antonio adlı Francesco-nun qeyri-qanuni oğlu ilə rəqabətdə idi.

Malyariya və zəhərlənmə: iki fərqli ehtimal

Cütlük Poggio a Caiano-da, Florensiyaya yaxın bataqlıqlar və düyü sahələri ilə əhatə olunmuş ərazidə yaşayırdı ki, bu da malyariya daşıyan ağcaqanadların çox olduğu mühit idi. 2004-cü ildə Medici ailəsinin 49 məzarı açıldı və skelet qalıqları üzərində analizlər aparıldı. 2006-cı ildə aparılan tədqiqatlar arsenik zəhərlənməsi ehtimalını göstərsə də, 2024-cü ildə Piza və Yale universitetlərinin birgə apardığı yeni DNA analizləri Francesco-nun qabırğa sümüyündə malyariya parazitlərinin genetik izlərini aşkar etdi. İki növ malyariya paraziti – Plasmodium falciparum və Plasmodium malariae – tapıldı. Həmçinin, Francesco-nun kiçik qardaşı Giovanni de’ Medici-nin qalıqlarında da malyariya paraziti aşkarlandı.

Ekspertlərin fikirləri və mübahisələr

Tədqiqatçılar malyariyanın Medici ailəsinin üzvlərinin ölümündə əsas rol oynadığını təsdiqləsələr də, zəhərlənmə ehtimalını tam istisna etmirlər. Donatella Lippi hesab edir ki, Francesco arsenik zəhərlənməsi nəticəsində vəfat edib. Onun sözlərinə görə, dəri səpkiləri, qızdırma və şişkinlik kimi simptomlar arsenik zəhərlənməsinin əlamətləri ola bilər. Francesco-nun bədəni yaxşı qorunmuşdu və əlləri ağrı ilə bükülmüşdü. O, alximiya ilə məşğul olub və kimyəvi maddələrlə təcrübələr aparıb, bu da zəhərlənmə ehtimalını artırır.

Medici ailəsinin ölümü və tarixi tədqiqatların əhəmiyyəti

Medici ailəsinin üzvlərinin ölüm səbəbi hələ də tam aydın deyil. Yeni tədqiqatlar malyariyanın tarixini və yayılmasını anlamağa kömək edir, eyni zamanda o dövrün siyasi intriqalarını da işıqlandırır. Francesco və Giovanni-nin malyariyanın yayıldığı bölgələrə səfərləri, ailənin üzvlərinin sağlamlıq problemlərinin səbəblərini araşdırmaq üçün vacib ipucları təqdim edir. Bu araşdırmalar həm tarix, həm də tibbi elm üçün dəyərli məlumatlar verir.

Medici ailəsinin faciəsi həm tarixi, həm də insan dramı olaraq qalır. Onların ölümünün arxasında duran həqiqətlərin tam açılması hələ də elm adamlarının diqqət mərkəzindədir.