Meşə torpaqlarında azot çatışmazlığı: Karbon yığımına ciddi təhlükə yaranır

Meşə torpaqlarında azot çatışmazlığı artır

Son 60 ildə İsveç meşələrində torpaq azotunun səviyyəsi əhəmiyyətli dərəcədə azalıb. Cornell Universitetinin ekologiya və təkamül biologiyası şöbəsinin alimləri tərəfindən aparılan araşdırmalar göstərir ki, atmosferdə karbon dioksidin artması torpaqdakı azotun azalmasına səbəb olur. Bu isə bitkilərin böyüməsi üçün vacib olan azotun çatışmazlığına gətirib çıxarır.

Karbon dioksid və azot arasında incə tarazlıq

Karbon dioksid ağacların böyüməsini stimullaşdırsa da, torpaqdakı azotun azalması bu faydanı məhdudlaşdırır. Bitki toxumasında ölçülən δ15N nisbəti azotun mövcudluğunu göstərir və İsveç meşələrində 1961-2018-ci illər arasında bu göstərici azalma tendensiyası göstərib. Bu, ekosistemlərin karbon yığmaq qabiliyyətinə ciddi təsir edir.

Ekosistemlər üçün risklər və gələcək perspektivlər

Azot çatışmazlığı meşələrin karbon yığma potensialını azaldır. Bu isə iqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə daha böyük karbon emissiya azalmalarının zəruri olduğunu göstərir. Tədqiqat müəllifləri Christine L. Goodale, Hannah M. Monti və K. R. Bassett bildirirlər ki, ekosistemlərin davamlılığı üçün torpaq azotunun qorunması və artırılması vacibdir.

İnsan və təbiət üçün nəticələr

Meşələr atmosferdə karbonu saxlayan əsas təbii amillərdən biridir. Azot çatışmazlığı onların bu funksiyasını zəiflədir və iqlim dəyişikliklərinin təsirlərini gücləndirir. Bu vəziyyət kənd təsərrüfatı, su ehtiyatları və biomüxtəliflik üçün də təhlükə yaradır. İnsanlar üçün isə təmiz hava və sağlam ətraf mühitin qorunması daha da çətinləşir.

Nəticə

Bu tədqiqat Nature jurnalının 650-ci cildində 2026-cı ildə dərc olunub və iqlim siyasətçilərinə, ekologiya mütəxəssislərinə yeni çağırışlar təqdim edir. Karbon dioksidin artımı ilə yanaşı, torpaq azotunun qorunması iqlim mübarizəsinin ayrılmaz hissəsinə çevrilməlidir. Bu, həm təbiətin, həm də insan həyatının gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.