Meta Instagram-da ultra-şəxsi mesajlaşmanı niyə dayandırır?

Instagram-da ultra-şəxsi mesajlaşma sona çatır

Meta şirkəti Instagram platformasında istifadəçilərin mesajlarını yalnız göndərən və alanın oxuya bildiyi uçdan-uça şifrələmə (E2EE) funksiyasını qlobal olaraq ləğv edir. 2019-cu ildə Mark Zuckerberg və komandası Facebook və Instagram-da bu təhlükəsizlik sistemini tətbiq etməyi vəd etmişdi. 2023-cü ildə isə Facebook Messenger-də E2EE tam olaraq tətbiq olundu. Lakin Instagram-da bu funksiya isteğe bağlı idi və artıq 8 may 2026-cı ildən sonra dəstəklənməyəcək.

Meta-nın qərarının səbəbləri və ictimai reaksiyalar

Meta bu qərarı istifadəçilərin az sayda E2EE funksiyasını seçməsi ilə əsaslandırır. Şirkət mesajların standart şifrələmə ilə qorunacağını bildirir, lakin bu, internet provayderlərinin mesajlara daxil olmasına imkan yaradır. Maraqlıdır ki, Meta bu dəyişiklik barədə ictimaiyyətə açıq elan etməyib, yalnız mart ayında tətbiqin istifadə şərtlərini yeniləyib.

Uşaq hüquqları müdafiəçiləri, xüsusilə NSPCC təşkilatı, Meta-nın qərarını alqışlayır. Onların fikrincə, E2EE uşaqlar üçün ciddi risklər yaradır və bu təhlükəsizlik tədbirinin ləğvi onların onlayn təhlükəsizliyini artıracaq. NSPCC-nin nümayəndəsi Rani Govender deyir: “Biz çox məmnunuq. E2EE təcavüzkarların aşkarlanmasının qarşısını ala bilər, uşaqların qorunmasını çətinləşdirir.”

Digər tərəfdən, məxfilik müdafiəçiləri Meta-nın bu addımını sərt tənqid edir. Onlar hesab edir ki, E2EE-nin ləğvi istifadəçilərin şəxsi məlumatlarının təhlükəsizliyini zəiflədəcək və onların gizlilik hüququnu pozacaq. Big Brother Watch təşkilatından Maya Thomas qərardan narahat olduğunu bildirərək, E2EE-nin uşaqların məlumatlarının qorunmasında əsas vasitələrdən biri olduğunu vurğulayıb.

Sosial media sənayesinə təsirləri və gələcək perspektivlər

Meta-nın bu qərarı sosial media sənayesində rezonans doğurub. Signal, WhatsApp, Facebook Messenger və iMessage kimi platformalarda E2EE standart olaraq qalır. Telegram-da isə bu funksiya isteğe bağlıdır, X (əvvəlki Twitter) isə standart olaraq tətbiq etmir. TikTok isə mesajlar üçün E2EE tətbiq etməyi planlaşdırmır.

Bundan əlavə, Meta işçilərin iş cihazlarında fəaliyyət məlumatlarını süni intellekt modellərinin təlimi üçün toplamağa başlayacaq. Bu isə istifadəçilərin məlumatlarının necə istifadə olunacağı barədə suallar yaradır.

İnsanların gündəlik həyatına təsiri

Instagram istifadəçiləri üçün bu dəyişiklik mesajlaşmanın təhlükəsizliyində ciddi dönüş nöqtəsidir. Ultra-şəxsi mesajların yoxluğu, xüsusən həssas mövzularla bağlı söhbətlərdə narahatlıq yarada bilər. Eyni zamanda, uşaqların onlayn təhlükəsizliyi üçün atılan addım valideynlər və hüquq müdafiəçiləri tərəfindən müsbət qarşılanır.

Meta-nın bu qərarı həm təhlükəsizlik, həm də sosial məsuliyyət arasında incə balansı göstərir. İstifadəçilər isə yaxın gələcəkdə mesajlaşma təcrübələrinin necə dəyişəcəyini diqqətlə izləməlidirlər.

Mark Zuckerberg isə 2019-cu ildə demişdi: “Sizin şəxsi ünsiyyətiniz təhlükəsiz olmalıdır.” İndi isə bu sözlərin gerçəkləşməsi yeni çağırışlarla üz-üzədir.