Federico Faggin: Silicon Valley-nin Mikroçip İnqilabını Kim Yaradır?

Mikroçipin atası Federico Fagginin İtaliyaya qayıdışı

Federico Faggin 84 yaşındadır və mikroçip texnologiyasının banisi kimi tanınır. 57 il ABŞ-da yaşayan Faggin indi İtaliyanın Vicenza şəhərinə qayıdıb. Onun həyat yoldaşı Elvia da ona qoşulub və onlar artıq Los Altosda deyil, Vicenzada yaşayırlar.

Silicon Valley-nin dəyişən üzünü görən alim

Faggin ABŞ-ın texnoloji inkişafından narazılığını gizlətmir. O, Silicon Valley-nin əvvəllər hardware əsaslı olduğunu xatırladır, amma indiki vəziyyəti bəyənmir. "Senza Federico Faggin la Silicon Valley sarebbe stata solo una valley" — "Federico Faggin olmasaydı, Silicon Valley sadəcə bir vadı olardı" deyə, onun rolu vurğulanır.

Mikroprosessorların yaradıcısı

Intel-də çalışdığı dövrdə Faggin 8008, 8080 və Z80 mikroprosessorlarını yaradıb. Bu mikroprosessorlar texnologiya tarixində dönüş nöqtəsi olub və Z80 hələ də istehsal olunur. Intel-dən ayrılmasına peşman olmayan Faggin, yeni layihələrə yönəlib.

İnsan mərkəzli süni intellektə investisiya

İtaliyada P49 adlı süni intellekt şirkətinə investisiya qoyan Faggin, AI-nin etikası texnokratlarda deyil, insanlarda olmalıdır deyir. O, ABŞ-da süni intellekt üçün tənzimləmələrin olmadığını bildirir və bu sahədə ciddi narahatlıq ifadə edir.

Yeni Rönesans ümidləri

Faggin 1974-cü ildə İtaliyaya qayıtdıqda oradakı vəziyyətdən narazı qalmışdı, amma indi yeni bir Rönesansın mümkün olduğuna inanır. Xaricdə əldə etdiyi təcrübənin zənginləşdirici olduğunu vurğulayır və insan mərkəzli texnologiyanın gələcəyinə ümidlə baxır.

Milli mükafat və tanınma

2010-cu ildə ABŞ prezidenti Barack Obama ona National Medal of Science, Technology and Innovation mükafatını təqdim edib. Bu, onun elm və texnologiyaya verdiyi töhfənin yüksək qiymətləndirilməsidir.

Federico Fagginin hekayəsi texnologiyanın insan həyatına təsirini, etik məsələlərin əhəmiyyətini və innovasiyanın insan mərkəzli olmasının vacibliyini göstərir. Onun fikirləri gələcək nəsillər üçün yol göstəricidir.