NASA Artemis II uçuşu yanacaq sızması üzündən niyə təxirə salındı?

Artemis II uçuşunda gözlənilməz problem

NASA-nın aya insan göndərmək planı olan Artemis II missiyası, yanacaq sızmaları səbəbindən təxirə salındı. Bu, 2022-ci ilin noyabrında baş tutan Artemis I missiyasında da yaşanan eyni problem idi. NASA mühəndisləri maye hidrogenin çox kiçik molekullarının və -423 dərəcə F (-253°C) kimi ekstremal soyuq temperaturda saxlanmasının mühürlərdə sızmalara səbəb olduğunu bildirirlər.

Maye hidrogenin çətinliyi və raketin xüsusiyyətləri

Artemis II missiyasında istifadə olunan SLS raketinin mühərrikləri kosmik şatl proqramından qalmış köhnə texnologiyadır. Dörd mühərrikin üçü əvvəllər istifadə olunub. Maye hidrogen yanacağının soyuducu təsiri mühürlərin zəifləməsinə səbəb olur ki, bu da yanacaq sızmalarına gətirib çıxarır. NASA yanacaq doldurma zamanı mühürləri istiləndirərək sızmanı azaltmağa çalışsa da, sızma yenidən artdığı üçün sınaq T-5 dəqiqədə dayandırıldı.

Təmir və gələcək planlar

Mühəndislər indi raketin hansı mühürünün sızdırdığını müəyyən edib, onu təmir etmək üçün raketi meydançadan çıxarmadan iş aparmağı planlaşdırırlar. NASA bunu raketi yığıntı binasına geri qaytarmadan etməyə çalışır. Artemis II uçuşunun yeni başlanğıc tarixi 6 mart 2026-cı il olaraq planlaşdırılır.

Alternativ yanacaqlar və rəqabət

SpaceX və Blue Origin kimi şirkətlər maye hidrogen yerinə maye metan istifadə edirlər. Maye metan daha az soyuq temperaturda saxlanır (-295 dərəcə F) və sızmaya daha az meyllidir. Maye hidrogenin yandırılması nəticəsində yalnız su əmələ gəlir, bu da ekoloji cəhətdən üstünlükdür, lakin onun idarəsi çətinliklər yaradır.

Ekspertlərin fikirləri

NASA-nın uçuş direktoru Charlie Blackwell-Thompson deyib: “Ümumilikdə, bir çox sahədə çox uğurlu bir gün keçirdik. Bir neçə sahədə isə işlərimiz var və onları həll edəcəyik.” Kosmonavt Jared Isaacman əlavə edib: “Məhz buna görə də biz belə sınaqları keçiririk. Bu testlər uçuşdan əvvəl problemləri aşkar etmək və uğurlu start üçün hazırlıqdır.” Mühəndis Amit Kshatriya isə vəziyyəti belə izah edib: “Mühürü yoxlamalı və onun vəziyyətini qiymətləndirməliyik.”

İnsanlıq üçün nə deməkdir?

Bu gecikmə aya insan göndərmək planlarını bir qədər uzatsa da, təhlükəsizlik və etibarlılıq məsələlərinin önəmini bir daha göstərdi. Raketin yanacaq sistemindəki bu incə problemlər kosmik səyahətin nə qədər mürəkkəb və riskli olduğunu xatırladır. Hər bir uğursuzluq gələcək uçuşların daha təhlükəsiz olmasına xidmət edir. NASA-nın bu çətinlikləri aşması insanlığın aya yolculuğunda yeni bir səhifə açacaq.