NASA-da insan kosmik uçuşunda rəhbərlikdə böyük dəyişikliklər – Nə gözləmək olar?

NASA-da rəhbərlik dəyişiklikləri

NASA insan kosmik uçuş proqramında əsas rəhbərlik dəyişib. Ken Bowersox və Steve Stich vəzifələrindən ayrılaraq, Joel Montalbano və Dana Hutcherson müvəqqəti rəhbərlər kimi təyin olunublar. Bu təyinatlar 26 fevral 2026-cı il tarixində rəsmiləşib.

Yeni müvəqqəti rəhbərlər kimdir?

Joel Montalbano Kosmik Əməliyyatlar Missiyası Direktorluğunun (SOMD) müvəqqəti rəhbəri və Dana Hutcherson Ticarət Heyət Proqramının (CCP) müvəqqəti meneceri təyin olunub. Montalbano NASA-da uzun illər uçuş direktoru, Beynəlxalq Kosmik Stansiya (ISS) proqram meneceri və İnsan Kosmik Uçuş Proqramının Rusiya üzrə direktoru kimi çalışıb. Hutcherson isə CCP-də Sistemlərin Mühəndisliyi və İnteqrasiyası Ofisinin müavini və Buraxılış Nəqliyyat Sistemləri Ofisinin müavini olub. Hər ikisi NASA tərəfindən bir neçə rəhbərlik mükafatı ilə təltif olunub.

Ken Bowersox və Steve Stich-in gedişi

Ken Bowersox 6 mart 2026-cı ildə NASA-dan təqaüdə çıxacaq. Steve Stich isə İnsan Enmə Sistemi (HLS) proqramında müşavir kimi fəaliyyət göstərəcək. Bu dəyişikliklər NASA rəhbərliyində yeni dövrün başlanğıcı kimi qiymətləndirilir.

Starliner proqramının çətinlikləri

Bu rəhbərlik dəyişikliyi NASA-nın Boeing ilə birgə həyata keçirdiyi Starliner proqramındakı problemlərlə üst-üstə düşür. Boeing Starliner ilk sınaq uçuşunu 2024-cü ilin iyununda həyata keçirib, lakin mühərrik nasazlıqları və digər texniki problemlər səbəbindən proqramda ciddi çətinliklər yaşanıb. Sentyabr 2024-də Starliner insan olmadan geri qaytarılıb.

2026-cı ilin fevralında NASA Starliner uçuşunu "Tip A qəza" kimi təsnif edib — bu, Challenger və Columbia faciələri ilə eyni kateqoriyadır. NASA rəhbəri Jared Isaacman bildirib ki, proqramın reputasiyasını qorumaq məqsədilə bu qərar gecikdirilmişdi və bu, missiyanın, heyətin və Amerika kosmik proqramının riskə atılmasına səbəb olub. O, əlavə edib ki, "Bu, etimadsızlıq mədəniyyəti yaradıb və belə hallar bir daha təkrarlanmamalıdır."

İnsanlara təsiri və gələcək perspektiv

Ticarət Heyət Proqramı NASA astronavtlarının ISS-ə uçuşlarını maliyyələşdirir. SpaceX Crew Dragon kapsulu 2020-ci ildən etibarən bu missiyaları uğurla həyata keçirir. Lakin Boeing Starliner-in problemləri proqramın gələcəyinə dair narahatlıqlar yaradır.

Starliner-in sınaq uçuşundakı problemlər səbəbindən astronavtlar Suni Williams və Butch Wilmore planlaşdırılan 10 gün əvəzinə ISS-də 9 ay qalıb və 2025-ci ilin martında SpaceX-in Crew Dragon kapsulu ilə geri dönüblər.

Yeni rəhbərlik bu çətinlikləri aradan qaldırmaq və insan kosmik uçuşlarının təhlükəsizliyini təmin etmək üçün məsuliyyət daşıyır. Joel Montalbano və Dana Hutcherson-un NASA-da qazandıqları təcrübə və mükafatlar, onların bu kritik dövrdə proqramı sabitləşdirmək üçün güclü liderlik göstərəcəyinə ümid yaradır.

NASA-nın insan kosmik uçuş proqramında bu dəyişikliklər həm texnoloji inkişaf, həm də astronavtların təhlükəsizliyi baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir.