NASA HD 61005 ulduzunun astrosferində ilk dəfə sirli baloncuk aşkarlandı

NASA-nın Chandra teleskopu HD 61005 ulduzunun astrosferini ilk dəfə X-şüa ilə müşahidə edib

NASA-nın Chandra X-ray Observatory-si günəşə bənzər HD 61005 ulduzunun ətrafında isti qazdan ibarət böyük bir baloncuk – astrosfer – aşkar edib. Bu, belə ulduzların astrosferinin X-şüa ilə ilk aydın görüntüsüdür.

HD 61005 təxminən 120 işıq ili uzaqlıqda yerləşir və kütləsi, temperaturu bizim Günəşimizə bənzəyir. Bu ulduzun küləyi Günəş küləyindən təxminən 3 dəfə sürətli və 25 dəfə sıxdır. Ətrafındakı interstellar mühit isə Günəşimizin hazırkı mühitindən təxminən 1000 dəfə sıxdır. Bu güclü qarşılıqlı təsir nəticəsində yaranan astrosfer, ulduz küləyinin ətrafdakı qaz və tozla toqquşması nəticəsində əmələ gəlir və ulduzu qoruyan qabıq rolunu oynayır.

Astronomlar HD 61005-ə "Kəpənək" ləqəbini veriblər, çünki onun ətrafındakı toz diski infraqırmızı işıqda qanad formasında görünür. Bu unikal forma ulduzun hərəkəti və küləyinin ətraf mühitə təsirini əks etdirir.

Johns Hopkins Universitetindən Carey Lisse bildirir ki, "Bu yeni Chandra müşahidəsi Günəşin astrosferinin formasını və onun milyardlarla il ərzində necə dəyişdiyini anlamağa kömək edir." Harvard və Smithsonian Astrofizika Mərkəzindən Scott Wolk əlavə edir: "HD 61005-in astrosferinin şəkli Günəş küləyinin gənc vaxtlarda necə olduğunu göstərir və bu, kosmosda səyahət edən peyklər və astronavtlar üçün vacib məlumatdır."

Bu tədqiqat ulduz küləklərinin planetar sistemlərin inkişafına və həyat üçün əlverişli şəraitin yaranmasına necə təsir etdiyini anlamağa imkan verir. HD 61005 kimi ulduzların astrosferlərinin öyrənilməsi, bizim Günəş sistemimizin gənc dövrlərinə nadir pəncərə açır.

Tədqiqatın nəticələri The Astrophysical Journal jurnalında dərc olunacaq.