NASA Juno ilk dəfə Europa buz qatının qalınlığını dəqiq ölçdü

Europa üzərində buz qatının sirri

NASA-nın Juno orbiteri 2016-cı ildən Yupiter orbitində fırlanır və 2022-ci ilin sentyabrında Europa yaxınlığında uçuş edərək səth buz qatının qalınlığını ölçüb. Juno-nun Microwave Radiometer (MWR) aləti səthdən təxminən 360 km məsafədə, altı antena vasitəsilə müxtəlif tezliklərdə elektromaqnit dalğalarını tutaraq buz qatının dərinliyini araşdırıb.

Buz qatının qalınlığı və xüsusiyyətləri

Araşdırmalar göstərir ki, Europa buz qatı orta hesabla 29 km (təxminən 18 mil) qalınlığındadır. Bu, soyuq, sərt, keçirici xarici su buzundan ibarət təbəqəni əhatə edir. Əgər buz qatında az miqdarda duz varsa, qalınlıq təxminən 3 mil azala bilər. Səthdəki çatlar, boşluqlar və dəliklər mikrodalğaları səpələyərək buzun içində mürəkkəb strukturların olduğunu göstərir. Bu səpələyicilər buz kubikləri kimi davranır, lakin okeana qədər dərinliyə çatmırlar.

Elm adamlarının fikirləri

NASA-nın Jet Propulsion Laboratory-dən Juno layihəsinin baş alimi Steve Levin bildirir ki, “18 mil təxminimiz buzun soyuq, sərt və keçirici xarici təbəqəsinə aiddir.” O əlavə edir ki, “əgər buz qatında daha isti, konvektiv təbəqə varsa, ümumi qalınlıq daha da böyük ola bilər.” Bu kəşf Europa-nın yaşanabilirliyini anlamaq üçün vacibdir, çünki buz qatının qalınlığı və içindəki çatlar okeanla əlaqəni və potensial həyat üçün şəraiti müəyyən edir.

Gələcək missiyalar və ümidlər

Juno missiyası 2025-ci ilin sentyabrında ikinci uzadılmasının sonuna çatacaq və 2026-cı ilin fevralında 81-ci uçuşunu həyata keçirəcək. Eyni zamanda, NASA-nın 2024-cü ilin oktyabrında başlayan Europa Clipper missiyası və Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) 2023-cü ilin aprelində işə düşən JUICE missiyası bu peykin yaşanabilirliyini daha dərindən araşdıracaq. Levin və həmkarlarının nəticələri 2025-ci ilin dekabrında Nature Astronomy jurnalında dərc olunub.

İnsanlıq üçün mənası

Europa-nın buz qatının qalınlığını dəqiq bilmək onun altında gizlənən okeanın həyat üçün əlverişli olub-olmadığını anlamağa imkan verir. Bu, insanlığın kosmosda həyat axtarışında yeni mərhələdir. Hər bir çat, hər bir boşluq, sanki buzun altında gizlənən sirri fısıldayır – bəlkə də, uzaq bir dünyada həyatın izləri var.