NASA Mars roverinə özəl GPS sistemi: Kosmosda naviqasiyada inqilab!

Marsda GPS-in olmaması və Perseverance roverinin mövqe problemi

Marsda naviqasiya peyklərinin olmaması səbəbindən NASA-nın Perseverance roveri öz mövqeyini müəyyən etmək üçün illərdir Yerə bağlı idi. 2021-ci ilin fevralında Jezero kraterinə eniş edən rover, təkərlərin sürüşməsi və geoloji xüsusiyyətlərə əsaslanaraq mövqeyini təxmin edirdi. Lakin uzun məsafəli hərəkətlərdə bu metod 35 metrədək səhvlərə yol açırdı. Təhlükəli ərazilərə yaxınlaşanda rover Yerə sorğu göndərərək insan müdaxiləsi ilə mövqeyini təsdiqləməli olurdu. Marsla Yer arasındakı təxminən 225 milyon kilometr məsafə isə bu prosesi gecikdirir və missiyanın səmərəliliyini azaldırdı.

Mars Global Localization texnologiyasının hazırlanması

2023-cü ildə NASA-nın Jet Propulsion Laboratory (JPL) komandası Mars Global Localization adlı yeni texnologiyanı hazırlamağa başladı. Bu sistem roverin panoramik görüntülərini Mars orbitindəki xəritələrlə müqayisə edərək mövqeyini təxminən 25 santimetr dəqiqliklə müəyyən edir. Algoritm 264 əvvəlki dayanacaq görüntüsü üzərində test edildi və hər dəfə roverin mövqeyini düzgün tapdı. Bu proses təxminən iki dəqiqə çəkir və tamamilə insan müdaxiləsi olmadan işləyir.

18 fevral 2026-da yeni GPS funksiyasının istifadəyə verilməsi

2026-cı ilin 18 fevralında Mars Global Localization texnologiyası uğurla Perseverance roverində tətbiq edildi. NASA mühəndisləri bu yeniliyin roverin sürücülük məsafəsini artıracağını, kəşf missiyalarını daha sürətli və təhlükəsiz edəcəyini bildirirlər. JPL-dən Vandi Verma deyir: “Roverin dəqiq mövqeyini müəyyən etmək üçün əvvəlcə Yer üzündəki insanlara ehtiyac vardı — indi isə bu artıq keçmişdə qaldı.” Jeremy Nash isə əlavə edir: “Biz roverə yeni bir bacarıq verdik. Bu, sürətlə və uzağa hərəkət edən digər roverlər üçün də istifadə oluna bilər.”

İnsan müdaxiləsi olmadan yeni kəşf missiyaları dövrü

Yeni GPS sistemi Perseverance-in Marsda sərbəst hərəkətini genişləndirir. Artıq rover təhlükəli ərazilərə yaxınlaşanda Yerə sorğu göndərmədən öz mövqeyini dəqiq bilir. Bu həm vaxt, həm də resurs qənaəti deməkdir. Marsda kəşf missiyalarının gələcəyi üçün bu texnologiya yeni imkanlar açır və insanları Mars səthindəki kəşflərə daha da yaxınlaşdırır. Perseverance roverinin komandası bu uğuru həm texnoloji, həm də insan iradəsinin qələbəsi kimi qiymətləndirir.