NASA Marsda Perseverance-in Marşrutunu İlk Dəfə Süni İntellektlə Planlaşdırdı

Süni intellekt Marsda yeni dövr açır

NASA-nın Perseverance roveri 2025-ci ilin dekabrında Jezero kraterində təxminən 400 metr məsafəni qət etdi. Bu marşrut adi insan operatorları tərəfindən deyil, Anthropic şirkətinin Claude adlı süni intellekt chatbotu vasitəsilə planlaşdırıldı. Bu, NASA üçün ilk dəfə belə bir texnologiyanın rover idarəsində tətbiq olunmasıdır.

Claude-un rolu və üstünlükləri

Ənənəvi olaraq, roverin hər bir hərəkəti insan operatorlar tərəfindən "breadcrumb trail" adlanan kiçik addımlar şəklində planlaşdırılırdı. Claude isə marşrutu on metrlik seqmentlərə bölərək tənqid etdi və təkrarladı. Jet Propulsion Laboratory (JPL) komandası Claude-un təklif etdiyi marşrutu simulyasiya ilə yoxladı və yalnız kiçik dəyişikliklər etdi. Bu dəyişikliklər səth səviyyəli şəkillərə əsaslanırdı və Claude-un görə bilmədiyi detalları əhatə edirdi.

Bu yanaşma sayəsində marşrut planlaşdırılması üçün tələb olunan vaxt yarıya endirildi. NASA-nın mühəndisləri bildirirlər ki, süni intellektin köməyi ilə daha çox elmi məlumat toplamaq mümkün olacaq. Bu, Marsda tədqiqatların sürətini və keyfiyyətini artıracaq.

NASA-nın qarşılaşdığı çətinliklər

Ötən yay NASA 4000 işçisini itirdi ki, bu da ümumi heyətin təxminən 20 faizini təşkil edir. Apollo dövründəki işçi sayının yarısından az heyətlə fəaliyyət göstərən NASA üçün bu, böyük çağırışdır. Üstəlik, 2026-cı ildə elmi büdcənin yarıbayarı azaldılması planı Konqres tərəfindən yanvar ayında rədd edildi. Bu şəraitdə süni intellektin tətbiqi NASA-nın gələcək kosmik tədqiqatlarını daha səmərəli etməyə imkan verir.

Gələcəyə baxış

Anthropic şirkətinin Claude modeli keçən ildən bəri böyük inkişaf göstərib. Əvvəllər sadə oyunlarda belə uğur qazana bilməyən bu süni intellekt indi Marsda real tədqiqatlarda mühüm rol oynayır. NASA gələcəkdə daha uzaq kosmik missiyalarda da avtonom süni intellekt sistemlərindən istifadə etməyi planlaşdırır. Bu, insanlığın Günəş sisteminin daha dərinliklərinə səyahətini sürətləndirə bilər.

NASA mühəndisləri vurğulayırlar ki, "Hər rover sürüşü diqqətlə planlaşdırılmalıdır, yoxsa maşın sürüşə, yıxıla, təkərlərini fırlada və ya ilişib qala bilər." Claude-un dəstəyi ilə bu risklər minimuma endirilir və elmi tədqiqatlar yeni mərhələyə qədəm qoyur.