NASA-nın Günəş Orbitində İlk Müşahidələri və Nancy Grace Romanın İnovasiya İrsi

NASA-nın Günəşə dair orbit müşahidələrinin başlanğıcı

NASA 1958-ci il oktyabrın 1-də yaradıldı və qısa müddət sonra, 1959-cu ilin mayında Goddard Space Flight Center (GSFC) fəaliyyətə başladı. NASA-nın erkən elmi heyətində yer alan Nancy Grace Roman, 1949-cu ildə Çikaqo Universitetindən astronomiya üzrə Ph.D. dərəcəsi almışdı. 1959-cu ilin fevralında NASA-ya qoşulan Roman, 1960-cı ildə Astronomiya şöbəsinin müdiri təyin edildi və Hubble Kosmik Teleskopunun inkişafına 20 il boyunca dəstək verdi.

Orbitdə Günəş müşahidələri üçün OSO peykləri

1962-ci il martın 7-də NASA OSO-1 peykini orbitə buraxdı. 208 kiloqram kütləsi və 30 RPM fırlanma sürəti ilə OSO-1 Günəş müşahidələrinə başladı. OSO proqramı Ball Brothers Research Corporation (BBRC) tərəfindən hazırlanmışdı və Thor-Delta raketləri ilə orbitə çıxırdı. OSO-8 isə 1975-ci il iyunun 21-də, 1066 kiloqram kütlə və 6 RPM fırlanma sürəti ilə buraxıldı, bu dəfə Hughes Space and Communications Company tərəfindən hazırlanmışdı.

OSO proqramı 11 illik Günəş dövrünü əhatə etdi və peyklər 1 arcminute dəqiqliklə Günəşə istiqamətləndirilirdi. Lakin OSO-C peykinin ikinci mərhələdə uğursuzluğu və OSO-7-nin orbitdə yaşadığı problemlər proqramın çətinliklərini göstərdi. OSO-2-nin üçüncü mərhələsi 1964-cü ildə yerüstü test zamanı təsadüfən işə düşdü, lakin 1965-ci ildə yenidən qurularaq uğurla buraxıldı. AOSO proqramı isə 1965-ci ildə ləğv edildi.

Skylab və Solwind: Günəş tədqiqatlarında yeni mərhələ

1973-cü ildə buraxılan Skylab və 1979-cu ildə orbitə çıxan Solwind peyki Günəş koronasını və Yer atmosferinin yuxarı hissəsini müşahidə etdi. Solwind 1331 kiloqram kütləyə malik idi və OSO-7 ehtiyat hissələrindən hazırlanmışdı. 1979-1984-cü illərdə Solwind 9 Günəşə yaxın kometləri müşahidə etdi. Lakin 1985-ci ildə peykin batareyaları sıradan çıxdı və əməliyyatlar çətinləşdi.

Günəş müşahidələrində təhlükəli an: ASM-135A testi

1985-ci il sentyabrın 13-də Solwind üzərində ASM-135A anti-sputnik silahının testi keçirildi. Bu test nəticəsində 285 izlənilə bilən parça əmələ gəldi, bu da kosmik zibil probleminə diqqət çəkdi.

Nancy Grace Roman Kosmik Teleskopu: Gələcəyin pəncərəsi

2026-cı ildə buraxılması planlaşdırılan Roman Kosmik Teleskopu, Hubble ilə eyni ölçüdə, 2.4 metr diametrli əsas güzgüyə malikdir. Onun əsas aləti Wide Field Instrument (WFI) görünən və yaxın infraqırmızı diapazonda müşahidələr aparacaq. Roman teleskopu ESA, CNES, JAXA və Max Planck İnstitutunun iştirakı ilə hazırlanır və ekzoplanetlərin birbaşa görüntülənməsi üçün koronqraf alətinə sahibdir.

NASA-nın Günəş müşahidələri və qadın alimlərin rolu

Nancy Grace Romanın sözləri bu elmi səyahətin ruhunu əks etdirir: “Mən fizika üzrə ixtisaslaşmağın çox çətin olduğunu deyənləri qulaqardına vurdum və astronom oldum.” NASA-nın orbit müşahidələri Günəşin sirrlərini açmaqla yanaşı, qadın alimlərin kosmik tədqiqatlarda əvəzsiz rolunu da vurğulayır. Bu missiyalar insanlara Günəşin təsirini daha yaxşı anlamağa və gələcəkdə kosmik təhlükəsizlik və elmi inkişaf üçün yeni imkanlar yaratmağa kömək edir.