NASA-nın LOXSAT peyki ilə kosmosda kriogen yanacaq saxlanması üçün ilk sınaq başladı

Kosmosda kriogen yanacaq saxlanmasının çətinliyi

Kriogen yanacaqlar – maye hidrogen və maye oksigen kimi çox aşağı temperaturda saxlanmalı mayelər – kosmosda uzun müddət qorunması baxımından böyük çətinliklər yaradır. Bu yanacaqların səmərəli idarə olunması gələcək kosmik missiyaların uğuru üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.

NASA-nın LOXSAT missiyası: yeni mərhələ

NASA bu ilin iyulunda Yer orbitinə LOXSAT adlı peyki göndərməyi planlaşdırır. Rocket Lab-ın Photon peyk avtobusunda uçacaq LOXSAT missiyası 9 ay davam edəcək və 11 fərqli kriogen maye idarəetmə komponentini test edəcək. Bu missiya, kriogen yanacağın kosmosda uzunmüddətli saxlanması və ötürülməsi texnologiyalarını ilk dəfə nümayiş etdirmək məqsədi daşıyır.

Buraxılış və əməkdaşlıq

LOXSAT peyki Yeni Zelandiyadan, Rocket Lab-ın Electron raketi ilə 17 iyul 2026-cı ildən gec olmamaq şərti ilə buraxılacaq. Missiya NASA-nın Marshall, Glenn və Kennedy Kosmik Mərkəzləri ilə sıx əməkdaşlıq şəraitində həyata keçirilir. Eta Space şirkəti isə NASA-nın Tipping Point təşəbbüsü çərçivəsində bu layihədə seçilmiş tərəfdaşdır.

Artemis proqramı və kriogen yanacaq idarəetməsi

LOXSAT missiyasının uğuru Artemis proqramının gələcək mərhələləri üçün çox önəmlidir. Artemis 3 missiyası 2027-ci ilin sonlarında planlaşdırılır və bu missiyada iki lunar eniş vasitəsi kriogen yanacaqla işləyəcək. Məsələn, SpaceX-in Starship raketi maye metan və maye oksigen (metaloks), Blue Origin-in Blue Moon landeri isə maye oksigen və maye hidrogen (hidroloks) ilə fəaliyyət göstərir.

Kosmosda yanacaq doldurma texnologiyasının gələcəyi

NASA LOXSAT vasitəsilə əsasən kosmosda yanacaq doldurma stansiyalarını inkişaf etdirmək niyyətindədir. Bu texnologiya uzunmüddətli kosmik uçuşların və Ay, Mars kimi uzaq planetlərə səyahətlərin əsasını təşkil edə bilər. LOXSAT missiyası həmçinin kosmik yanacağın idarə edilməsində yeni standartlar yarada bilər.

Nəticə

Kosmosda kriogen yanacağın saxlanması və ötürülməsi problemlərinin həlli insanlığın kosmosa çıxışını yeni səviyyəyə qaldıracaq. NASA-nın LOXSAT missiyası bu sahədə mühüm addımdır və gələcəkdə daha geniş tətbiqlərə yol açacaq. Bu, həmçinin kosmik tədqiqatların və kommersiya missiyalarının inkişafı üçün yeni imkanlar yaradacaq.