NASA-nın STORIE missiyası: Yer ətrafındakı halqa cərəyanının sirri açılır

STORIE missiyası: Yer ətrafındakı halqa cərəyanını araşdırmaq

NASA-nın STORIE (Storm Time O+ Ring current Imaging Evolution) missiyası 12 may 2026-cı ildə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya (ISS) göndəriləcək. Bu, SpaceX-in 34-cü Commercial Resupply Services (CRS) missiyası çərçivəsində həyata keçiriləcək və ABŞ Kosmik Qüvvələri ilə əməkdaşlıqda hazırlanıb.

Halqa cərəyanı Yer ətrafında donut şəklində yerləşən, müsbət və mənfi yüklü hissəciklərdən ibarət enerji sahəsidir. Bu sahə Van Allen radiasiya kəmərlərinin xarici hissəsi ilə üst-üstə düşür, lakin halqa cərəyanındakı hissəciklər daha aşağı enerjili olur və peyklərin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Neytral atomların izlənməsi

STORIE missiyasının əsas məqsədi halqa cərəyanındakı neytral atomları (energetic neutral atoms - ENA) izləməkdir. NASA-nın Goddard Kosmik Uçuş Mərkəzindən Alex Glocer bildirir ki, “bu hissəciklər kosmik hava şəraitinə əhəmiyyətli təsir göstərir”. Neytral olduqda, hissəciklər Yer maqnit sahəsinin təsirindən azad olur və onların sürətini, istiqamətini ölçmək halqa cərəyanının dinamikasını anlamağa imkan verir.

Atmosferdən gələn oksigenin rolu

Missiya həmçinin halqa cərəyanındakı oksigen atomlarını izləyəcək. Alex Glocer qeyd edir ki, “oksigen atmosferdən gəlir və günəş küləyindən çox az miqdarda olur”. Əgər STORIE halqa cərəyanında çoxlu oksigen aşkarlasa, bu, hissəciklərin əsasən Yer atmosferindən qaynaqlandığını göstərəcək.

Günəş fırtınaları və peyklərə təsiri

STORIE halqa cərəyanının günəş fırtınaları zamanı necə dəyişdiyini araşdıracaq. Bu, peyklərin ömrünü azalda bilən radiasiya təsirlərini və halqa cərəyanının ölçü, forma və elektrik intensivliyindəki dəyişiklikləri anlamağa kömək edəcək. Enerjinin halqa cərəyanında artması atmosferin yuxarı qatlarını qızdıraraq peyklərə əlavə sürtünmə yarada bilər.

İnsan həyatına təsiri

Kosmik hava hadisələri peyklərin fəaliyyətini poza, rabitə və naviqasiya sistemlərinə ziyan vura bilər. STORIE missiyası bu sahədə irəliləyişlərə səbəb olacaq, peyklərin təhlükəsizliyini artıracaq və insanların gündəlik həyatını qorumağa kömək edəcək.

NASA və ABŞ Kosmik Qüvvələrinin birgə səyləri ilə həyata keçirilən STORIE missiyası, 1966-cı ildən bəri davam edən kosmik tədqiqatlarda yeni mərhələ açır. Bu layihə həm elm, həm də texnologiya sahəsində insanlığın gələcəyinə işıq tutacaq.