NASA-nın köhnə infrastrukturu Artemis missiyalarını necə təhlükəyə atır?

Artemis missiyalarının qarşısında infrastruktur problemi

NASA-nın kosmik missiyaları üçün istifadə etdiyi əsas infrastruktur artıq köhnəlib və yaxın illərdə buraxılış tutumunu aşacaq. Kennedy Space Center (KSC) və Wallops Flight Facility kimi mərkəzlərdə buraxılışların sayı sürətlə artır, lakin mövcud imkanlar bu tələblərə cavab verə bilmir.

Buraxılışların artması və təzyiq

2020-ci ildən 2025-ci ilə qədər Cape Canaveral Space Force Station (CCSFS) buraxılışlarının sayı 31-dən 109-a, Wallops-da isə 3-dən 17-yə yüksəlib. NASA 2030-cu ilə qədər buraxılışların təxminən 150% artacağını proqnozlaşdırır. Bu artım KSC və Wallops-un 2028-2029-cu illərdə maksimum tutuma yaxın işləməsinə səbəb olacaq.

Milyardlıq təkmilləşdirmə ehtiyacı

NASA infrastrukturu ən azı 1 milyard dollar (təxminən 1.7 milyard AZN) dəyərində təkmilləşdirmə tələb edir. 2025-ci ildə bu məqsədlə 250 milyon dollar (təxminən 425 milyon AZN) ayrılıb, lakin mövcud büdcə ilə infrastrukturun yenilənməsi 260 il çəkəcək. Bu isə missiyaların təhlükəsizliyi və effektivliyinə ciddi təsir göstərə bilər.

SpaceX və Starship-in rolu

SpaceX, KSC-də LC-39A buraxılış kompleksində Starship üçün ilk buraxılış qülləsini inşa edir və 2026-cı ilin sonuna qədər buraxılışlara başlamağı planlaşdırır. Starship tam işlək olduqda ildə KSC-dən 44, CCSFS-dən isə 76 buraxılış həyata keçiriləcək. 2028-ci ildə Artemis 4 missiyasında Orion və Starship kosmosda birləşəcək, Starship isə astronavtları Ay səthinə aparıb geri gətirəcək.

Yeni çağırışlar və gecikmələr

Blue Origin-in New Glenn raketinin yanacaq testi zamanı partlayış baş verib, bu da CCSFS-də buraxılışların gecikməsinə səbəb olub. Eyni zamanda, KSC və CCSFS-də ümumi istifadə olunan infrastruktur böyük təzyiq altındadır. KSC-də 231 mil (təxminən 372 km) yol və 40 mil (təxminən 64 km) qaz boru kəməri mövcuddur, lakin bunların yenilənməsi üçün ciddi investisiyalar tələb olunur.

Ekspert rəyi və gələcəyə baxış

NASA-nın hazırkı infrastrukturu hər 66 ildə yenilənməlidir, amma mövcud büdcə ilə bu proses 260 il çəkəcək. Bu, kosmik missiyaların təhlükəsizliyini və davamlılığını sual altına qoyur. Ekspertlər bildirirlər ki, əlavə maliyyələşdirmə və kommersiya tərəfdaşları ilə əməkdaşlıq olmadan Artemis proqramının genişlənməsi mümkün olmayacaq.

İnsanların və gələcəyin təsiri

Bu infrastruktur problemləri kosmik missiyaların planlaşdırılmasına və həyata keçirilməsinə birbaşa təsir edir. Astronavtların Ay səthinə səyahəti və kommersiya kosmik uçuşları gecikə və ya risk altında qala bilər. NASA və tərəfdaşlar gələcək üçün daha dayanıqlı və genişlənə bilən infrastruktur qurmaq üçün təcili addımlar atmalıdırlar.