Neandertal Genləri İnsan Sağlamlığını Necə Dəyişdirir?

Neandertal genləri müasir insanlarda boy və əzələ kütləsini artırır

Neandertalların genomunda aşkar edilən iki genetik dəyişiklik müasir insanlarda daha uzun və əzələli bədən quruluşuna səbəb olur. Bu qədim gen variantları təxminən 47,000 il əvvəl Homo sapiens ilə Neandertalların qarışması nəticəsində insan genomuna daxil olub.

Genetik irsin coğrafi yayılması

Bu Neandertal gen variantı Cənubi Asiyada əhalinin təxminən 20%-ində, Şərqi Asiyada isə 15%-ində mövcuddur. Avropada isə bu göstərici təxminən 0.5%-dir. Maraqlıdır ki, Sub-Sahara Afrikasında bu gen variantı yoxdur.

Bədən quruluşunda dəyişikliklər

Neandertal gen variantını daşıyan insanlarda boy ortalama 0.3 santimetr daha uzun, əzələ kütləsi isə 0.25 kiloqram çoxdur. Bu gen variantı sümük və əzələ böyüməsini tənzimləyən böyümə hormonu reseptorunun funksiyasını dəyişdirir. Hüceyrə tədqiqatlarında Neandertal reseptoru daşıyan hüceyrələr beş gün ərzində 39% daha sürətlə çoxalır.

Çənə və diş quruluşundakı fərqlər

Bu gen variantı alt çənənin arxa hissəsinin (ramus) qısalmasına, diş köklərinin daha qısa olmasına və dişlərin üst-üstə gəlmə ehtimalının artmasına səbəb olur. Bu da müasir insanlarda Neandertal irsinin çənə və diş quruluşunda izlərini göstərir.

Genetik irsin insan həyatına təsiri

Adelaide Universitetindən Bastien Llamas və Max Planck İnsanların Təkamülü İnstitutundan Philipp Kanis bildirirlər ki, bu genetik dəyişikliklər insan bədəninin fiziki quruluşunda incə, lakin əhəmiyyətli fərqlər yaradır. Bu, qədim genetik irsin təkcə tarixdə qalmadığını, həm də müasir insanlarda təsirini davam etdirdiyini göstərir.

Neandertal gen variantlarının müasir insanlarda yaratdığı fərqlər təkamül prosesinin hələ də davam etdiyini və qədim irsin insan genomunda öz əksini tapdığını sübut edir. Bu kəşf insan genetikası və təkamül biologiyası sahəsində yeni perspektivlər açır.