Northwestern Universiteti İlk Dəfə Süni Neyronları Beyin Hüceyrələri ilə Birləşdirdi

Süni neyronlar canlı beyin hüceyrələri ilə uğurla əlaqə qurur

Northwestern Universitetinin mühəndisləri süni neyronların canlı beyin hüceyrələri ilə birbaşa ünsiyyət qurduğunu nümayiş etdiriblər. Bu elastik və ucuz cihazlar canlı neyronların yaratdığı elektrik siqnallarına bənzər siqnallar yaradır və siçan beyin toxumasında real neyronları aktivləşdirə bilir. Bu, neyrotexnologiya və süni intellekt sahəsində mühüm irəliləyişdir.

Çap olunan neyronların xüsusiyyətləri

Tədqiqatçılar molibden disulfid (MoS2) və qrafen əsaslı elektron mürəkkəblərdən istifadə edərək süni neyronları aerosol jet çapı ilə elastik polimer üzərinə yerləşdiriblər. Polimerin qismən parçalanması cihazın elektrik reaksiyasını artırır və dar bir keçirici yol əmələ gətirir, bu da neyronun atəşləmə siqnalına bənzər ani elektrik reaksiyası yaradır. Nəticədə, bu süni neyronlar tək-tək atəşləmə, davamlı atəşləmə və partlayıcı siqnal kimi mürəkkəb siqnallar yarada bilir. Bu, daha az komponentlə daha mürəkkəb neyron fəaliyyətinin təqlidinə imkan verir.

Siçan beyin toxumasında sınaq

Süni neyronların canlı sistemlə əlaqəsini yoxlamaq üçün tədqiqatçılar siçanın serebellumundan götürülmüş beyin dilimlərində test aparıblar. Nəticələr göstərib ki, süni neyronların yaratdığı elektrik siqnalları təbii neyronların siqnallarına vaxtlama və forma baxımından çox yaxındır və real neyronları etibarlı şəkildə aktivləşdirir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti və perspektivləri

Mark C. Hersam və Vinod K. Sangwan tərəfindən aparılan bu tədqiqat 2026-cı ilin aprelində Nature Nanotechnology jurnalında dərc olunacaq. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, süni neyronların istehsalı sadə və ucuzdur. Onlar həmçinin qeyd edirlər ki, insan beyninin enerji səmərəliliyi rəqəmsal kompüterlərdən təxminən 100,000 dəfə yüksəkdir. Bu texnologiya neyroprotezlər, beyin-makina interfeysləri və enerji səmərəli süni intellekt sistemləri üçün böyük potensiala malikdir.

İnsan həyatına təsiri

Bu yenilik əlilliyi olan insanların həyatını yaxşılaşdıra, beyin xəstəliklərinin müalicəsində yeni imkanlar aça bilər. Süni neyronların canlı beyinlə birbaşa əlaqəsi gələcəkdə insan-maşın inteqrasiyasını daha da inkişaf etdirəcək.

"Dünyamız süni intellektlə idarə olunur," deyən tədqiqatçılar bu kəşfin süni intellekt və neyrotexnologiyanın gələcəyini formalaşdıracağını vurğulayırlar.