Norveç məktəblərində 6-13 yaşlılara generativ AI istifadəsi niyə qadağan edildi?

Norveçdə məktəblərdə generativ süni intellektin istifadəsinə geniş məhdudiyyətlər

Norveç 2026-cı ilin yeni dərs ilindən başlayaraq 1-ci sinifdən 7-ci sinfə qədər olan, yəni 6-13 yaş arası ibtidai məktəb şagirdləri üçün generativ süni intellekt (AI) alətlərinin istifadəsini qadağan edir. Baş nazir Yonas Qar Støre bildirib ki, AI uşaqların təhsil prosesində vacib mərhələləri keçməsinə imkan verir və məktəblər onlara "oxumaq, yazmaq və riyaziyyat öyrətməyə" fokuslanmalıdır.

14-16 yaşlı yeniyetmələr isə AI-dan yalnız müəllim nəzarəti altında istifadə edə bilərlər. 17 yaşdan yuxarı yeniyetmələr isə süni intellekti müstəqil və düzgün şəkildə tətbiq etməyə təşviq olunurlar.

Norveç 2024-cü ildə məktəblərdə smartfonların istifadəsini qadağan etmişdi. Bu qərar zorakılığın azalmasına, şagirdlərin qiymətlərinin yaxşılaşmasına və psixoloqa müraciətlərin sayının azalmasına səbəb olub. Bu nəticələr xüsusilə qızlar arasında daha aydın müşahidə olunub.

Bundan əlavə, Norveç 16 yaşdan kiçik uşaqlar üçün sosial media istifadəsini qadağan etmək üçün qanun layihəsini ilin sonuna parlamentə təqdim etməyi planlaşdırır. Bu, Avstraliyanın tətbiq etdiyi yanaşmaya bənzəyir.

ABŞ-da da uşaqların AI chatbotları ilə vaxt sərf etməsini məhdudlaşdırmaq istiqamətində addımlar atılır. ABŞ Senatı və Nümayəndələr Palatası yaş təsdiqi və chatbotların azyaşlılara qadağan olunması ilə bağlı qanun layihəsini müzakirə edir. GUARD Aktı Senatın Hüquq Komitəsindən keçib, lakin hələ səsverməyə çıxarılmayıb. Qanun layihəsinin dili əvvəlkindən yumşaldılıb və yalnız "AI yoldaşları"na aid edilir. ChatGPT, Gemini və CoPilot kimi məhsullar istisna ola bilər. Tənqidçilər isə qanun layihəsinin dar dilinin şirkətlərə özlərini istisna etməyə imkan verə biləcəyini bildirirlər.

Bu addımlar göstərir ki, Norveç və digər ölkələr süni intellektin uşaqların təhsilinə təsirini ciddi şəkildə qiymətləndirir və onların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün sərt tədbirlər görürlər. Uşaqların həm texnologiyadan faydalanması, həm də onların inkişafının qorunması üçün balanslı yanaşma vacib sayılır.