Tarixin İlk Kəşfi: Ağ Cırtdan Ulduz Ətrafında İki Zombie Planet Qalıqları Tapıldı

Ağ cırtdan ulduz J1328−1450 ətrafında iki zombie planet qalıqları

İtaliyalı astronomlar Università degli Studi di Trieste universitetindən Nicola Gentile Fusillo rəhbərliyində aparılan tədqiqatda ağ cırtdan ulduz J1328−1450 ətrafında iki zombie planet qalıqları aşkar edilib. Bu ulduz Yerə təxminən 1600 işıq ili uzaqlıqda yerləşir və Günəş kimi kütləyə malik ulduzların nüvəsində hidrogen tükəndikdən sonra yaranan ağ cırtdan növünə aiddir.

Zombie planetlərin ölçüləri

Tapılan qalıqlardan biri orta Günəş sisteminin asteroidinin ölçüsündədir, digəri isə Ay ilə Pluton arasında ölçüyə malikdir. Bu, planetlərin ulduzun qırmızı nəhəng mərhələsindən sonra belə sağ qala biləcəyinə dair mühüm sübutdur. Qırmızı nəhəng fazasında ulduz radiusu yüzlərlə dəfə böyüyür və daxili planetləri udur, lakin bu planet qalıqları həmin prosesdən sonra da mövcudluğunu davam etdirir.

Disk strukturu və kimyəvi tərkib

Ulduzun ətrafında müşahidə olunan ikiqat disk strukturu tədqiqatın diqqət mərkəzindədir. Diskdə kalsium, oksigen, maqnezium və dəmir kimi elementlər aşkar edilib. Bu kimyəvi tərkib planetlərin müxtəlif kompozisiyaya malik olduğunu göstərir və ağ cırtdan ulduzların ətrafında daha mürəkkəb disk strukturlarının ola biləcəyini təsdiqləyir.

Kəşfin elmi əhəmiyyəti

Nicola Gentile Fusillo qeyd edir ki, “Biz bir müddətdir ki, planetlərin mərkəzi ulduzun transformasiyasından sonra da sağ qala biləcəyini bilirik. Bu, ilk dəfədir ki, ikiqat qalıq diski və ehtimal olunan iki sağ qalmış planet hissəcikləri olan mürəkkəb sistem müşahidə olunur.” Bu tapıntı ulduzların həyat dövrünün son mərhələlərində planet sistemlərinin taleyi barədə anlayışımızı genişləndirir.

Günəş sistemimizin gələcəyi üçün xəbərdarlıq

Bu kəşf, həmçinin, Günəşimizin təxminən 5 milyard ildən sonra qırmızı nəhəngə çevriləcəyi və onun ətrafındakı planetlərin taleyi barədə düşünməyə vadar edir. İnsanlıq üçün bu, kainatdakı həyatın davamlılığı və ulduzların ölümündən sonra da planetlərin varlığını qoruması barədə yeni perspektivlər açır.

Tədqiqat nəticələri 26 oktyabr 2026-cı il tarixində Nature Astronomy jurnalında dərc olunub və müşahidələr Very Large Telescope (VLT) vasitəsilə aparılıb.