OpenAI Navye-Stoksa paradoksunu sübut etdi, amma mükafatı niyə rədd etdi?

OpenAI Navye-Stoksa tənliklərinin hamar həllinin mövcud olmaması üzərində işini açıqladı

2026-cı il sentyabrın 8-də OpenAI şirkəti Navye-Stoksa tənliklərinin hamar həllinin hər zaman mövcud olmaması ilə bağlı sübut tapdığını elan etdi. Bu, riyaziyyat və fizika sahəsində uzun illərdir açıq qalan "minilliyin problemi"nə yeni baxış gətirdi. Lakin sübut Clay İnstitutunun rəsmi formulə etdiyi klassik problemə aid olmadığından, OpenAI mükafat üçün iddia etməyəcəyini bildirdi.

Sübutun detallarına baxış

OpenAI-nin daxili, hələ ictimaiyyətə təqdim olunmamış modeli GPT-6 Astra-dan güclü olan model istifadə olunub. Sübut Navye-Stoksa tənliklərinin hamar xarici qüvvə ilə versiyasına (C və D variantları) aiddir. Bu işdə təxminən 10 min paralel süni intellekt agenti 88 saat ərzində 2,7 milyon mesaj mübadiləsi aparıb və 130 milyard çıxış tokeni yaradıb. Daha sonra sübut Lean proqramlaşdırma dilində 17 saat ərzində formalizə edilərək avtomatik yoxlanılıb.

Təkrar hesablama və xərclər

TechRepublic-in məlumatına görə, bu hesablamaları təkrar etmək üçün xarici təşkilatın təxminən 6 milyon ABŞ dolları (təxminən 10,2 milyon AZN) xərcləməsi lazım ola bilər. Times of India isə bu rəqəmin 10-22,5 milyon dollar (təxminən 17-38 milyon AZN) arasında dəyişə biləcəyini qeyd edir.

Rəqiblərin və riyaziyyatçıların reaksiyası

2026-cı il sentyabrın 7-də Tristan Bakmaster və Levent Alpöge oxşar nəticələrini yayımlayıb. Bakmaster OpenAI-nin onların iş materiallarını Codex platformasında istifadə etməsi barədə narahatlığını ifadə edib, lakin heç kimi ittiham etmədiyini vurğulayıb. OpenAI isə bu ittihamları "yalan və təhrikedici" adlandırıb və yalnız digər riyaziyyatçıların irəliləyişləri barədə eşidəndən sonra işə başladığını bildirib. Bundan əlavə, OpenAI Bakmasterə müəlliflik təklifi verib, lakin Alpöge-nin adının siyahıdan çıxarılmasını tələb edib.

2026-cı il sentyabrın 11-də 25 Filz medalı laureatı "A Severe Misalignment of AI in Mathematics" adlı açıq məktub yayımlayaraq, süni intellekt şirkətlərinin riyaziyyat sahəsində apardıqları yarışın elmə zərər vurduğunu bildiriblər. Onların arasında Terens Tao, Peter Scholze və Cedric Villani kimi tanınmış alimlər var. Terens Tao süni intellektin insanlara real fayda vermədiyini iddia edib.

Riyaziyyat və süni intellektin gələcəyi

Bu hadisə süni intellektin riyaziyyat sahəsindəki rolunu və etik məsələlərini gündəmə gətirib. İnsanlar həm nailiyyətlərdən təsirlənib, həm də süni intellektin riyaziyyata və alimlərə təsirindən narahatdırlar. OpenAI-nin sübutu riyaziyyatın ən çətin problemlərindən birinə yeni işıq salır, lakin mükafatdan imtina etməsi suallar doğurur. Bu, həm texnoloji inkişaf, həm də elm dünyasında yeni müzakirələrin başlanğıcıdır.