Orta Dəhliz: Asiyanı Avropaya birləşdirən strateji dəmir yolu marşrutu

Orta Dəhliz nədir və niyə önəmlidir?

Orta Dəhliz Asiya ilə Avropanı birləşdirən strateji nəqliyyat və ticarət marşrutudur. Bu marşrut Çindən başlayaraq Mərkəzi Asiya ölkələri – Qazaxıstan, Özbəkistan və Türkmənistan vasitəsilə davam edir, sonra Xəzər dənizini keçərək Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə üzərindən Avropaya çatır. Orta Dəhliz ənənəvi Şimal və Cənub dəhlizlərinə alternativ olaraq, quru yolu ilə daha qısa və rəqabətli nəqliyyat imkanı yaradır.

Türkiyənin rolu və əsas infrastruktur

Türkiyə Orta Dəhlizdə mühüm logistika körpüsü rolunu oynayır. Bakı-Tbilisi-Qars dəmir yolu xətti, Marmaray keçidi və Bandırma-Tekirdağ qatar feri bu marşrutun fasiləsiz və rəqabətli işləməsinə töhfə verir. İran vasitəsilə keçən marşrutlar isə regional ticarətdə elastikliyi artıraraq Orta Dəhlizə geopolitik və logistika baxımından əlavə dəyər qatır.

Prioritetlər və qarşıda duran vəzifələr

2026-cı il üçün əsas prioritetlərdən biri Orta Dəhliz və əlaqəli beynəlxalq marşrutlar üzrə yük həcminin artırılmasıdır. Bu məqsədlə blok qatar əməliyyatlarının genişləndirilməsi, tranzit vaxtlarının qısaldılması, əməliyyat səmərəliliyinin yüksəldilməsi və beynəlxalq dəmir yolu operatorları ilə əməkdaşlığın gücləndirilməsi vacibdir. Logistika mərkəzlərinin dəmir yolu şəbəkəsinə inteqrasiyası, limanlarla əlaqələrin möhkəmləndirilməsi və sərhəd keçidlərində koordinasiyanın artırılması da strategiyanın əsas istiqamətlərindəndir.

Qarşılaşılan çətinliklər və həll yolları

Türkiyə, İran və Mərkəzi Asiya arasında yük daşımalarında əməliyyat və tənzimləmə problemləri mövcuddur. Lakin bu çətinliklər davamlı əməkdaşlıq və qarşılıqlı anlaşma ilə idarə olunur. Beynəlxalq ticarətin dalğalanmaları marşrutun fəaliyyətinə təsir etsə də, qatar trafiki qarşılıqlı əlaqə və koordinasiya sayəsində effektiv şəkildə idarə edilir.

İnsanlar və regional iqtisadiyyat üçün əhəmiyyəti

Orta Dəhliz ticarət əlaqələrini sürətləndirərək bölgədə iş imkanlarını artırır və iqtisadi inteqrasiyanı dərinləşdirir. Yük daşımalarının sürətlənməsi və səmərəliliyin yüksəlməsi sahibkarlar və istehlakçılar üçün əlverişli şərait yaradır. Bu marşrut həmçinin regional sabitliyi və əməkdaşlığı gücləndirir, ölkələr arasında etimadı artırır.

Orta Dəhliz Asiya ilə Avropa arasında ticarətin yeni qapılarını açır. Bu, yalnız yük daşımalarının sürətlənməsi deyil, həm də insanların gündəlik həyatına təsir edən iqtisadi və sosial dəyişikliklərin başlanğıcıdır.