Palantir AI: Dövlət Nəzarətində Hərbi Gücün Gələcəyini Necə Dəyişdirir?

Palantir-in manifestosu: AI və hərbi gücün yenidən yüksəlişi

ABŞ-ın qabaqcıl proqram təminatı şirkəti Palantir dövlət nəzarətində süni intellektin genişləndirilməsini və hərbi xidmətin bərpasını dəstəkləyən manifestosunu açıqlayıb. Şirkətin rəhbəri Alex Karp bu yanaşmanı sadəcə proqram təminatı istehsalçısı kimi yox, daha geniş siyasi və hərbi missiya kimi təqdim edir.

Manifestoda ABŞ-ın gücü təriflənir, Almaniya və Yaponiya kimi ölkələr isə “postwar neutering” – yəni müharibədən sonrakı zəifləmə vəziyyətindən çıxmağa çağırılır. Manifestoda bəzi mədəniyyətlərin inkişaf etmiş, bəzilərinin isə geridə qaldığı vurğulanır. Bu ifadələr parlament üzvləri tərəfindən “RoboCop filmindən parodiya” və “supercanavarın danışığı” kimi tənqid olunub.

Böyük Britaniyada geniş müqavilələr və tənqidlər

Palantir Böyük Britaniyada 500 milyon funtdan çox müqaviləyə malikdir. Xüsusilə NHS ilə 330 milyon funtluq əməkdaşlıq diqqət çəkir. Şirkət həmçinin polis və Müdafiə Nazirliyi ilə əməkdaşlıq edir, eləcə də Maliyyə Nəzarət Orqanının (FCA) daxili məlumatlarına çıxış əldə edib. Bu, parlamentdə ciddi narahatlıqlara səbəb olub və bəzi deputatlar bu müqavilələrin dayandırılmasını tələb edir.

Deputat Rachael Maskell NHS ilə əməkdaşlığı tənqid edərək, Palantirin bu sahədə fəaliyyətinin ictimai maraqlara zidd olduğunu bildirib. Martin Wrigley və Tim Squirrell Palantirin manifestosunu və ABŞ-dakı siyasi əlaqələrini sərt şəkildə qınayıblar. Victoria Collins isə şirkətin ideoloji motivasiyalarını təhlükəli sayaraq, belə bir şirkətin dövlət xidmətlərində olmaması lazım olduğunu vurğulayıb.

İnsanlara təsiri və gələcəyə baxış

Palantir-in NHS ilə əməkdaşlığı xərçəng diaqnozunun sürətlənməsində və əməliyyatların effektivliyinin artırılmasında müsbət nəticələr göstərir. Şirkət bildirir ki, işçilərinin 17%-i Böyük Britaniyada fəaliyyət göstərir ki, bu da onu dünyanın ən böyük 20 texnologiya şirkəti arasında ən yüksək göstərici edir.

Lakin bu texnoloji tərəqqinin arxasında dayanan siyasi və hərbi ambisiyalar ictimai narahatlıqları artırır. Manifestonun dərc edilmə səbəbi və bəzi mədəniyyətlərin tənqidinin detalları hələ də qeyri-müəyyəndir.

Bu vəziyyət süni intellektin gələcəyinə dair dərin suallar doğurur: AI dövlət nəzarətində nə qədər geniş istifadə olunmalıdır? Hərbi gücün bərpası müasir dünyada hansı riskləri daşıyır? Palantir-in manifestosu bu müzakirələri daha da aktuallaşdırır.