Tarixdə ilk dəfə: Papa Leo XIV süni intellekt və insan ləyaqəti üçün "İnsanlıq kürəsi" aldı

Papa Leo XIV və “İnsanlıq kürəsi” təqdimatı

2026-cı ilin sentyabrında Vatikanda unikal bir hadisə baş verdi: Papa Leo XIV “İnsanlıq kürəsi” adlı sənət əsərini qəbul etdi. Bu kürə yaşıl Murano şüşəsindən hazırlanıb və içərisində Papaya aid olan ilk ensiklik məktubu “Magnifica Humanitas”dan əlyazma parçaları yerləşir. Ensiklik may ayında nəşr olunmuşdur.

Süni intellekt və insan ləyaqətinin qorunması

Papa Leo XIV süni intellektin insan ləyaqətini təhdid etdiyini açıq şəkildə vurğuladı. O, süni intellektin məsuliyyətli və diqqətli tətbiqini tələb edir və bildirir ki, məsuliyyət hər mərhələdə aydın şəkildə müəyyən edilməlidir. Papa qeyd edir: “İnsan ləyaqəti təhdid altındadır” və süni intellekt insanlara xidmət etməli, insan potensialını genişləndirməli və ümumi xeyir üçün çalışmalıdır.

Saint Peter for Humanity və “Codex Humanitatis” layihəsi

“İnsanlıq kürəsi” Saint Peter for Humanity təşkilatı tərəfindən Papa Leo XIV-ə təqdim edildi. Təşkilatın prezidenti Olivier Francois bildirdi ki, süni intellekt insanlara xidmət etməli və bu sahədə məsuliyyət daşımalıdır. Növbəti həftə Nyu Yorkda 70 liderin – Nobel mükafatı laureatları, sənətçilər, düşüncə adamları, xeyriyyəçilər, texnologiya və süni intellekt mütəxəssislərinin iştirakı ilə “Codex Humanitatis” adlı layihənin ilkin layihəsi hazırlanacaq. Bu sənəd insan ləyaqətinin qorunmasını əsas məqsəd kimi götürür və daha sonra Dünya İqtisadi Forumunun illik toplantısında təqdim olunacaq.

İncəsənət və memarlıq detallar

“İnsanlıq kürəsi”nin dizaynı italyan memar və dizayner Gae Aulenti tərəfindən hazırlanıb. Kürə yaşıl Murano şüşəsindən hazırlanması ilə həm vizual, həm də mənəvi dəyər daşıyır. Kürənin üzərində Papa Leo XIV-ün ensiklik məktubundan dörd əlyazma parça yerləşdirilib.

Gələcəyə baxış və insanlıq üçün çağırış

Papa Leo XIV 2025-ci ilin oktyabrında Vatikanda ənənəvi ümumi dinləməni keçirmiş və süni intellektin insanlıq üçün yaratdığı imkanlar və risklər barədə geniş müzakirələr aparmışdır. O, yazır: “Hər nəsil öz dövrünü formalaşdırır, ədaləti təşviq edir və qardaşlığı mümkün edir, amma hər dövr həm də qeyri-insani və ədalətsiz dünya yaratmaq riski daşıyır.”

Papa süni intellektin etik prinsiplərlə yanaşı, güclü hüquqi mexanizmlər, müstəqil nəzarət, məlumatlı istifadəçilər və məsuliyyətli siyasi sistem tələb etdiyini vurğulayır. O bildirir ki, süni intellektin inkişafı texnokratik düşüncə ilə idarə olunmamalı, insan ləyaqəti və ümumi xeyir əsas götürülməlidir.

Bu sənət əsəri və layihələr süni intellektin insanlıq üçün təhlükə deyil, xidmət vasitəsi olmasına yönəlmiş ümumi səylərin simvoludur. İnsanlıq və texnologiya arasında yeni harmoniya qurmaq üçün addımlar atılır.