Marsda qədim su izləri Perseverance ilə ilk dəfə belə aşkarlandı

Marsın Jezero kraterində suyun müxtəlif izləri

NASA-nın Perseverance roveri Marsın Jezero kraterində yerləşən "Margin Unit" adlı qayalı sahədə dərin analizlər aparıb. Bu ərazi qədim gölün sahilində yerləşir və gözlənildiyi kimi çöküntü qayalarından deyil, vulkanik mənşəli magmatik qayalardan ibarətdir. Perseverance 2023-cü ildə SuperCam aləti ilə 185 dəfə lazer atışı edərək qayaların kimyəvi tərkibini öyrənib.

Qayaların tərkibi və su ilə əlaqəsi

Araşdırmalar göstərir ki, "Margin Unit" qayaları əsasən olivin mineralından ibarətdir. Bu mineral su ilə bir neçə dəfə təmasda olub, bu da Marsda suyun müxtəlif dövrlərdə mövcudluğuna dair mühüm sübutdur. Qayanın üst hissəsi dərin maqmanın səthə çıxmasının izlərini daşıyır, aşağı hissədə isə karbon dioksidlə zəngin yeraltı suyun təsiri nəticəsində karbonat minerallarının damarları aşkar olunub. Bundan əlavə, suyun təsiri ilə silisium mineralları da tapılıb.

İsti suyun vulkanik qayalarla hərəkəti

"Margin Unit"-in şərq hissəsində kalsium sulfat və florit mineralları aşkarlanıb ki, bu da isti suyun vulkanik qayalar boyunca hərəkət etdiyini göstərir. Bu tapıntılar Marsda su hadisələrinin mürəkkəb tarixini ortaya qoyur, lakin suyun dəqiq dövrü hələ müəyyən edilməyib.

Tədqiqatın elmi əhəmiyyəti

Purdue Universitetindən Candice Bedford və Havay Universitetindən Eleni Ravanis kimi alimlərin iştirakı ilə aparılan tədqiqat "Communications Earth & Environment" jurnalında dərc olunub. Candice Bedford bildirib ki, "Mars 10 ildir ki, mənim üçün daim sürprizlər hazırlayır". Əvvəlcə karbonatların qədim göl suyunun təsiri ilə əmələ gəldiyi düşünülürdü, lakin yeni tapıntılar bu fikri daha da zənginləşdirib və Jezero kraterinin su tarixinin daha mürəkkəb olduğunu göstərir.

Marsda suyun izləri gələcək tədqiqatlar üçün əsasdır

Bu kəşflər Marsda həyatın mümkünlüyü və planetin geoloji tarixinin daha yaxşı anlaşılması üçün yeni perspektivlər açır. Mars səthində suyun müxtəlif formalarının mövcudluğu, xüsusilə isti suyun vulkanik qayalarla qarşılıqlı təsiri, gələcək tədqiqatların əsas istiqaməti olaraq qalır. Marsda suyun izlərini araşdırmaq insanlara orada həyatın mümkünlüyü barədə daha çox məlumat əldə etməyə ümid verir.