Phonimal: Süni İntellektlə Gələcəyin Cib Heyvanı Necə Olacaq?

Bir vaxtlar virtual ev heyvanı 90-cı illərin piksel yumurtası ilə assosiasiya olunurdu: yemək verməsən “ölür”, baxmasan inciyirdi. Bu ideya bu gün geri qayıdır, amma artıq tamamilə başqa səviyyədə. Davranış psixologiyası, mobil texnologiyalar və süni intellektin kəsişməsində Phonimal yaranır — birbaşa smartfonda yaşayan yeni nəsil rəqəmsal ev heyvanı.

Formal olaraq Phonimal mobil tətbiqdir. Mahiyyət etibarilə isə insanla rəqəmsal obyekt arasında emosional bağın nə qədər dərin qurula biləcəyinə dair cəsarətli bir eksperimentdir.

Tamagotchidən “canlı” telefona

Klassik virtual ev heyvanları, məsələn Tamagotchi, sadə məntiq üzərində qurulmuşdu: vəziyyətlər dəsti, taymerlər və sərt qayda — yedirdin, yaşadı; unutdun, bitdi. Phonimal isə bir addım irəli gedir. Burada ev heyvanı sadəcə düymələrə reaksiya vermir, zamanla dəyişən və sahibinin həyat tərzinə uyğunlaşan dinamik bir sistem kimi mövcuddur.

Layihənin əsas ideyası adında gizlidir: phone + animal. Telefon artıq yalnız alət deyil, rəqəmsal varlıq üçün “yaşayış mühiti”nə çevrilir.

Bu necə işləyir

Phonimal-da ev heyvanının öz xüsusiyyətləri var: vəziyyəti, əhval-ruhiyyəsi, vərdişləri və qarşılıqlı əlaqə tarixi. O, istifadəçinin diqqəti ilə “qidalanır”, hərəkətlərə reaksiya verir, inkişaf edə, yaşlana və hətta həyat dövrünü tamamlaya bilər. Ənənəvi oyunlardan fərqli olaraq burada “qalib gəlmək” məqsədi yoxdur — burada birlikdə yaşamaq prosesi var.

Texnoloji baxımdan bu, davranış simulyasiyasıdır və süni intellekt elementləri ilə gücləndirilib. İstifadəçi baxımından isə bu, canlı varlığın diqqətlə qurulmuş illüziyasıdır. Ev heyvanı gündəlik rutinin bir hissəsinə çevrilir, fasilələri xatırladır, aktivliyə cavab verir və məsuliyyət hissi yaradır.

İlk baxışda virtual ev heyvanı ideyası uşaq oyunu kimi görünə bilər. Amma belə layihələrin əsas auditoriyası məhz böyüklərdir. Səbəblər kifayət qədər rasionaldır:

allergiya və ya real heyvan saxlamaq imkanının olmaması;

tez-tez səfərlər və qeyri-sabit iş qrafiki;

emosional yorğunluq və tənhalıq;

risk və geri dönməz məsuliyyət olmadan qayğı göstərmək istəyi.

Psixoloqlar çoxdan qeyd edirlər ki, hətta sadə “qayğı” formaları belə stressi azaldır və insanın həyat üzərində nəzarət hissini artırır. Phonimal bu effektdən ehtiyatla istifadə edir: reallığı əvəz etmir, amma emosiyalar üçün təhlükəsiz rəqəmsal məkan yaradır.

Oyundan daha artığı

Vacib məqam odur ki, Phonimal sadəcə əyləncə kimi təqdim edilmir. Bu, daha çox yeni tip interfeysdir — emosional, uzunmüddətli və şəxsi. Gələcəkdə belə layihələr rəqəmsal terapiyanın, uşaqlarda məsuliyyət hissinin formalaşdırılmasının və stresli və ya izolyasiya olunmuş vəziyyətdə olan insanların dəstəyinin bir hissəsinə çevrilə bilər.

Əgər smartfon artıq harada olduğumuzu, nə oxuduğumuzu və nə vaxt yatdığımızı bilirsə, növbəti məntiqli sual budur: bəs o, bizimlə birlikdə yaşaya bilərmi?

Phonimal bu suala verilən ilk praktik cavablardan biridir. Qəti və son deyil, amma çox şey deyən bir cavab. Texnologiyaların getdikcə daha “insani” olduğu bir dünyada rəqəmsal ev heyvanı qəribəlik yox, demək olar ki, qaçılmaz təkamül mərhələsidir.