Planet Nüvəsində Oksigenin Həddi: Həyatın Sirri Nədir?

Həyatın Kimyəvi Əsasları

Həyatın inkişafı üçün fosfor və azot elementlərinin kifayət qədər olması vacibdir. Fosfor DNT və RNT-nin formalaşmasında, azot isə zülalların əsas komponenti kimi həyati əhəmiyyət daşıyır. Yeni tədqiqatlar göstərir ki, bu elementlərin planet səthində qalması üçün planet nüvəsinin formalaşması zamanı oksigenin düzgün miqdarı olmalıdır.

Planet Nüvəsinin Formalaşmasında Oksigenin Rolu

Federal Institute of Technology (ETH) Zurich-in tədqiqatçıları Craig Walton və Maria Schönbächler-in apardığı araşdırmaya görə, planet nüvəsi formalaşarkən oksigenin çox və ya az olması fosfor və azotun səthdə qalmasına mane olur. Çox az oksigen fosforun ağır metallar, məsələn, dəmirlə birləşərək nüvəyə keçməsinə səbəb olur. Çox oksigen isə fosforun mantiyada qalmasına və azotun atmosferə çıxaraq itirilməsinə gətirib çıxarır.

Yer və Marsın Kimyəvi Fərqləri

Yer kürəsi nüvəsi formalaşarkən oksigenin ideal səviyyədə olması fosfor və azotun kimyəvi "Goldilocks" zonasına düşməsinə imkan verdi. Bu zona həyat üçün əlverişli kimyəvi mühit yaradır. Marsda isə oksigen səviyyəsi bu zonadan kənarda idi. Mars mantiyasında Yerə nisbətən daha çox fosfor, amma az azot var idi. Bu fərqlər Marsda həyatın inkişafını çətinləşdirir.

Həyat Axtarışında Yeni Perspektivlər

Alimlər vurğulayırlar ki, həyat üçün yalnız suyun mövcudluğu kifayət deyil. Planetin formalaşması zamanı oksigenin düzgün miqdarı həyati əhəmiyyət daşıyır. Ulduzun kimyəvi quruluşu planet sisteminin tərkibini müəyyən edir. Buna görə də, həyat axtarışında Günəşə bənzər ulduz sistemlərinə üstünlük verilməlidir.

Craig Walton bildirir: “Planet nüvəsinin formalaşması zamanı oksigenin ideal səviyyədə olması fosfor və azotun səthdə qalmasını təmin edir.” Maria Schönbächler əlavə edir: “Bizim modellər Yer kürəsinin bu ideal zonada olduğunu göstərir. Bir az çox və ya az oksigen olsaydı, həyat üçün lazım olan elementlər kifayət etməzdi.” Bu isə həyat axtarışını daha spesifik edir: “Günəşə bənzər ulduz sistemlərinə diqqət yetirmək lazımdır.”

İnsanlıq Üçün Əhəmiyyəti

Bu tədqiqatlar həyatın yaranması və inkişafı üçün planetin kimyəvi tərkibinin incə balans tələb etdiyini göstərir. Yer kürəsinin bu unikal vəziyyəti insanlıq üçün həm nadir, həm də qiymətli bir şansdır. Eyni zamanda, kosmosda həyat axtarışında yeni meyarlar müəyyənləşdirir və gələcək nəsillərin kainatda öz yerini tapmasında mühüm rol oynaya bilər.