Planetlər niyə milyardlarla il ərzində orbitlərini təmizləyir?

Planetlərin orbitlərindəki təmizlik prosesi

Günəş sistemində planetlər yalnız öz böyük ölçüləri ilə deyil, həm də orbitlərindəki ətraf mühiti təmizləmə qabiliyyətləri ilə fərqlənirlər. Milyardlarla il ərzində onların cazibə qüvvəsi orbitlərdəki oxşar ölçülü kiçik cisimləri uzaqlaşdırır və ya öz orbitlərinə daxil edir.

Plutonun cırtdan planet statusu

Plutonun orbit ətrafındakı ərazini təmizləməməsi onun planet kimi təsnif edilməməsinin əsas səbəbidir. Bu, Beynəlxalq Astronomiya İttifaqının planet tərifindəki üç əsas kriteriyadan biridir. Planet olmaq üçün obyektin kifayət qədər böyük olması və cazibəsi ilə orbit ətrafındakı digər cisimləri təmizləməsi tələb olunur.

Orbitlərin forması və sürət fərqləri

Günəş sistemində planetlərin orbitləri demək olar ki, dairəvidir, kiçik cisimlərin orbitləri isə daha uzun və eksentrikdir. Eksentrik orbitdə cisimlər Günəşə yaxınlaşdıqda sürətlənir, uzaqlaşdıqda isə yavaşlayır. Bu fərqlər planetlərin və asteroidlərin orbitlərinin bir-birinə təsirini və dinamikasını formalaşdırır.

Uzunmüddətli təsirlər və cazibə qüvvəsi

Planetlərin cazibəsi milyonlarla, hətta milyardlarla il ərzində orbit ətrafındakı kiçik cisimlərin hərəkətini dəyişdirir, onların orbitlərini təmizləyir və sistemin sabitliyini təmin edir. Bu proses Günəş sisteminin formalaşması və inkişafında həlledici rol oynayır.

Bu mövzu ilə bağlı mütəxəssislər Rebecca Smith və Sarah Greenstreet, Washougal, Vaşinqtonda yerləşən National Optical-Infrared Astronomy Research Laboratory (NOIRLab) tərəfindən aparılan araşdırmalar əsasında məlumat verirlər.