2026-cı ilin Günəş Tutulması: Ayın Korona Sirlərini Açması Necə Olacaq?

2026-cı ilin Günəş tutulması: Ay və Günəşin nadir rəqsi

12 avqust 2026-cı il tarixində baş verəcək tam Günəş tutulması astronomiya həvəskarları və alimlər üçün unikal fürsət olacaq. Bu hadisə zamanı Ay, Günəşin parlaq fotosferasını tamamilə örtərək, onun korona adlanan incə atmosferini açıq şəkildə görünən edəcək.

Korona: Günəşin maqnit sahəsinin incə oyunu

Korona, Günəşin maqnit sahəsi tərəfindən formalaşan və adi şəraitdə görünməyən, yalnız tam tutulma zamanı görünən incə atmosfer qatıdır. Hər tutulma zamanı koronanı fərqli görmək mümkündür, çünki onun forması Günəşin maqnit aktivliyindən asılı olaraq dəyişir. 2026-cı il tutulması Günəşin 25-ci siklinin azalma fazasında baş verəcək, yəni maqnit aktivliyi əvvəlki illərə nisbətən azalır, amma hələ də aktivdir.

Tutulmanın müddəti və görünüşü

Bu tutulma maksimum 2 dəqiqə 18 saniyə davam edəcək. Ay, Günəşin fotosferasını tam örtərkən, korona insan gözü ilə daha yaxşı görünəcək. Həmçinin, tutulma zamanı Günəşin müxtəlif tərəflərində kiçik prominensiyalar – maqnit sahəsinin yaratdığı parlaq plazma çıxıntıları – müşahidə edilə bilər.

Koronal kütləvi püskürmələr və onların görünmə ehtimalı

Tutulma zamanı koronal kütləvi püskürmələrin (CME) görünməsi mümkündür. CME-lər çox yavaş hərəkət etdiyindən, tutulma zamanı onların hərəkəti müşahidə olunmaya bilər, amma onların mövcudluğu Günəşin maqnit aktivliyinin göstəricisidir.

Tutulmanın müşahidə ediləcəyi yerlər

2026-cı ilin tutulması əsasən Qrenlandiya, İslandiya, İspaniya və Balear adalarında tam görünəcək. Bu bölgələrdə yaşayan və ya səfər edən insanlar nadir bir təbiət hadisəsini canlı izləmək şansı qazanacaq.

Ekspertlərin fikirləri

NASA və digər aparıcı elmi təşkilatların mütəxəssisləri bildirirlər ki, koronanı dəqiq necə görəcəyimiz tutulma günündəki maqnit aktivliyindən asılı olacaq. Ryan French qeyd edir: “Günəş maksimumunda korona beş uclu ulduz kimi görünür, amma 2026-cı ildə korona tam simmetrik olmayacaq.” O əlavə edir ki, “nə görəcəyimiz həftəlik aktivlikdən asılıdır.”

İnsanlar üçün mənası

Bu tutulma yalnız astronomiya həvəskarları üçün deyil, həm də adi insanlar üçün Günəşin gizli qatlarını görmək və kainatın möcüzələrini yaşamaq üçün fürsətdir. Hər tutulma insanlarda həm heyrət, həm də maraq hissi yaradır, amma 2026-cı ilin tutulması elmi baxımdan da çox maraqlıdır.

Günəşin təxminən 27 günlük dövrü olduğundan, korona görünüşü tutulmadan bir həftə əvvəl proqnozlaşdırılsa da, tutulma günü dəyişikliklər ola bilər. Bu da hadisəni daha maraqlı və gözlənilməz edir.