Qadınların elmi məqalələrinin gec qəbul edilməsinin səbəbləri nədir?

Qadınların elmi məqalələri niyə gec qəbul olunur?

İspaniyada qadın tədqiqatçılar elm sahəsində əhəmiyyətli yer tutur: onlar tədqiqatçıların 39,6%-ni təşkil edir. Lakin bu rəqəmə baxmayaraq, qadınların elmi məqalələri kişilərin işlərinə nisbətən daha uzun müddət redaktorlar və rəyləyicilər tərəfindən qiymətləndirilir və gec qəbul olunur. 36,5 milyon elmi məqalənin analizinə əsaslanan araşdırma göstərir ki, qadın müəlliflərin işləri xüsusilə biotibb və həyat elmləri sahələrində daha çox vaxt tələb edir.

Gecikmənin səbəbləri və nəticələri

Araşdırma PubMed bazasındakı məqalələr üzərində aparılıb və göstərir ki, qadınların birinci müəllif və ya əlaqədar müəllif olduğu işlər daha uzun müddət redaktə və rəy prosesində qalır. Bu gecikmələr təkcə redaktor və rəyləyicilərin qərəzindən deyil, həm də qadınların tədris və inzibati işlərinin çoxluğundan, ev və digər məsuliyyətlərindən qaynaqlana bilər. 2023-cü ildə Nature jurnalında dərc olunan başqa bir araşdırmaya görə, elmi jurnalların redaktorlarının yalnız 14%-i qadın, baş redaktorların isə cəmi 8%-i qadınlardan ibarətdir. Bu balanssızlıq qadın müəlliflərin məqalələrinin gecikməsində rol oynaya bilər.

Elmi yüksəlişdə diskriminasiya və impostor sindromu

Qadınların elmi yüksəlişi və maliyyələşməsi gecikmələrdən təsirlənir. Onlar daha çox tədris və inzibati işlərlə məşğul olduqları üçün elmi işlərinə kifayət qədər vaxt ayıra bilmirlər. Bundan əlavə, STEM sahəsində təhsil alan qadınların 97,5%-i impostor sindromu yaşayır – yəni öz nailiyyətlərini dəyərsiz hesab edir və özlərini yetərsiz hiss edirlər.

Ekspertlərin fikirləri

Araşdırmanı aparan David Álvarez-Ponce bildirir: “Əgər bir şəxs karyerası boyunca 50 məqalə nəşr edirsə, gözləmə günləri çoxalır və bu, elmi yüksəliş üçün ciddi problem yaradır.” Ana González isə əlavə edir: “Bu, yalnız uşaqların olması ilə bağlı deyil, qadın olmaqla bağlı diskriminasiyadır.” Onlar vurğulayırlar ki, gecikmələr elmin bütövlüyünə zərər verir və qadınların elmi karyerasını məhdudlaşdırır.

Gələcəyə baxış

Qadın tədqiqatçılar üçün bu gecikmələr təkcə statistik rəqəmlər deyil. Onlar öz karyeralarında maneələrə rast gəlir, maliyyə dəstəyi və tanınma imkanları azalır. Bu isə onların elmi potensialını tam reallaşdırmasına əngəl törədir. Elmi ictimaiyyətin bu ədalətsizliyi aradan qaldırmaq üçün qadın redaktorların sayını artırması, iş yükünü balanslaşdırması və qərəzsiz qiymətləndirmə mexanizmləri yaratması vacibdir.

Qadınların elmdə bərabər hüquqlara malik olması yalnız onların deyil, bütöv cəmiyyətin inkişafına xidmət edir. Bu səbəbdən, gecikmələrin aradan qaldırılması elmin gələcəyi üçün həyati əhəmiyyət daşıyır.