Qalaktikamızın Mərkəzində Qaz Filamentlərinin Sirri İlk Dəfə Aşkarlandı

Qalaktikanın Gizli Mərkəzi

Qalaktikamızın mərkəzi zonası insan gözü üçün görünməz olsa da, ALMA radioteleskopu sayəsində indi heyrətamiz detallarla müşahidə olunur. Çilinin Atakama səhrasında yerləşən və 66 antenadan ibarət olan ALMA, 650 işıq ili sahəsindəki qaz molekullarını və onların mürəkkəb filament şəbəkəsini aşkar edib. Bu sahə təxminən 6 milyon milyard kilometrə bərabərdir.

Ekstremal Şəraitdə Ulduzların Doğuşu

Molekulyar Mərkəzi Zona (CMZ) adlanan bu ərazi qalaktikamızın ən ekstremal şəraitlərindən biridir. Burada ən kütləvi ulduzlar doğulur, sürətlə inkişaf edir və gənc yaşda supernova və hiper nova partlayışları ilə həyatlarını tamamlayırlar. Bu, qalaktikamızın dinamik və dramatik həyatının canlı şahididir.

Yeni Molekullar və Kainatın Keçmişi

ALMA-nın müşahidələri monoksid silisium, metanol, asetona və etanol kimi müxtəlif molekulların mövcudluğunu təsdiqləyib. Bu molekulların mövcudluğu CMZ-nin xüsusiyyətlərinin erkən kainatdakı qalaktikalarla oxşar olduğunu göstərir. Bu, astronomların kainatın başlanğıc dövrlərini daha yaxşı anlamaq üçün yeni imkanlar açır.

Ekspertlərin Baxışı

ESO-dan astronom Ashley Barnes bu müşahidələri “əvvəlkindən daha detallı kosmik qaz filamentlərinin mürəkkəb şəbəkəsi” kimi təsvir edir. Liverpool John Moores Universitetindən professor Steve Longmore isə CMZ-nin “gözümüzə görünməyən, lakin indi inanılmaz detallarla ortaya çıxan ekstremal şəraitə malik” olduğunu vurğulayır.

İnsanlıq və Kainat Arasında Körpü

Bu kəşf təkcə elmi bir uğur deyil, həm də kainatın inkişafını və qalaktikamızın həyatını daha yaxşı anlamaq üçün yeni bir addımdır. Ulduzların doğuşu və ölümü kainatın davamlı dəyişən ritmini bizə xatırladır. ALMA-nın təqdim etdiyi bu yeni görüntülər qalaktikamızın qaranlıq mərkəzindəki həyatın nə qədər zəngin və mürəkkəb olduğunu göstərir.

Müşahidələr 25 fevral 2026-cı ildə Monthly Notices of the Royal Astronomical Society jurnalında dərc olunacaq.