Qazaxıstanda Süni İntellektə İlk Qanun: Texnologiyada Yeni Dövr Başlayır

Qazaxıstanda süni intellekt sahəsində yeni qanun qüvvəyə minib

Qazaxıstan 18 yanvar 2026-cı il tarixindən etibarən Mərkəzi Asiyada ilk dəfə olaraq süni intellekt (Sİ) ilə bağlı qanunu tətbiq etməyə başladı. Bu qanun süni intellekt tərəfindən yaradılan məzmunun mütləq işarələnməsini, bəzi Sİ sistemlərinin fəaliyyətinin qadağan edilməsini və müəllif hüquqlarının tənzimlənməsini nəzərdə tutur.

Məzmunun işarələnməsi və məsuliyyət

Qanuna əsasən, süni intellekt vasitəsilə yaradılan bütün məzmun mütləq işarələnməlidir. Bu işarələmə həm maşın tərəfindən oxunan formatda, həm də istifadəçilər üçün aydın görünən vizual və ya başqa xəbərdarlıqla təmin edilməlidir. Bu, istifadəçilərin qarşısında süni intellektin yaratdığı məzmunun fərqində olmalarını təmin edir.

Qadağalar və nəzarət

Qanun bir sıra süni intellekt sistemlərinin fəaliyyətini qadağan edir, lakin qadağan olunan sistemlərin siyahısı hələ açıqlanmayıb. Nəzarət və məsuliyyət isə sistem sahiblərinə aiddir, istifadəçilər deyil. Qazaxıstanın Süni İntellekt və Rəqəmsal İnkişaf Nazirliyi bildirib ki, nəzarət kütləvi yoxlama şəklində olmayacaq, daha çox sahiblərə qarşı nəzarət və tənzimləmə tədbirləri həyata keçiriləcək.

Regional kontekst

Qazaxıstanın bu qanunu Mərkəzi Asiyada ilk belə aktdır və digər ölkələr üçün nümunə ola bilər. Qonşu Rusiya isə süni intellektin yalnız "təhlükəli səviyyədə risk" daşıyan hallarda qadağan edilməsini planlaşdırır. Bu fərq Qazaxıstanın süni intellekt sahəsində daha geniş və qabaqcıl tənzimləmə siyasəti yürütməyə çalışdığını göstərir.

İstifadəçilər üçün əhəmiyyəti

Bu qanun istifadəçilərin süni intellektlə qarşılıqlı əlaqəsini daha şəffaf edir və onlara yaradılan məzmunun mənbəyini açıq göstərir. Eyni zamanda, sistem sahiblərinin məsuliyyətə cəlb olunması süni intellektin etik və hüquqi çərçivədə inkişafını təşviq edir. Nəticədə, süni intellektin həyatımıza təsiri daha nəzarətli və etibarlı olacaq.

Qazaxıstanın bu addımı süni intellektin gələcəyini formalaşdırmaqda mühüm rol oynayır və digər ölkələr üçün də örnək ola bilər.