Qədim Parşömenlərin Sirri İlk Dəfə DNA Forensikası ilə Açıqlanır

Qədim parşömenlərdən bioloji məlumatların əldə olunması

Qədim əlyazmaların üzərindəki parşömenlər heyvan dərisindən hazırlanır, lakin onların üzərindəki bioloji məlumatları zədələmədən əldə etmək uzun illər çətinlik yaratmışdı. 2006-cı ildə İngiltərədə kitabxanaları ziyarət edən Tim Stinson bu sahədə ilk addımları atdı.

Biokodikologiya və ZooMS texnologiyası

Molekulyar biologiya ilə kodikologiyanı birləşdirən biokodikologiya sahəsi qədim parşömenlərin tərkibini araşdırmaq üçün yeni imkanlar açdı. Matthew Collins tərəfindən inkişaf etdirilən ZooMS metodu kollagenin molekulyar barmaq izlərini təhlil edərək, parşömenlərin hansı heyvan dərisindən hazırlandığını müəyyən edir.

Nümunə götürmə metodları

Sarah Fiddyment parşömen səthindən eraser tozu vasitəsilə nümunə götürməyi təklif etdi. Bu toz kollagen və DNA daşıyır, beləliklə parşömenlərə zərər vermədən analiz aparmaq mümkündür. Onun eZooMS metodu ilə dana, qoyun və keçi dərisi kimi heyvan növləri dəqiqliklə müəyyən edilir.

Kelly Meiklejohn isə yumşaq sitoloji fırçalarla oxşar nəticələr əldə etdi. Onun komandası 351 nümunədən 58%-də heyvan növünü müəyyənləşdirdi. İngiltərədə əsasən qoyun dərisi istifadə olunub, Aralıq dənizi bölgəsində isə keçi dərisi üstünlük təşkil edir. Hətta bir nümunədə donuz dərisi aşkarlandı.

Araşdırmanın nəticələri və qeyri-müəyyənliklər

Bu metodlar parşömenlərin mənşəyini və tarixini araşdırmaqda yeni üfüqlər açır. Lakin heyvan növlərinin dəyişməsinin səbəbi hələ tam aydın deyil. Bəzi nümunələrdə heyvan növünün təsadüfi olub-olmaması da sual altındadır.

İnsanlar üçün əhəmiyyəti

Bu texnologiyalar qədim kitabların tarixini daha dərindən anlamağa, onların yaranma şəraitini və coğrafi mənşəyini ortaya çıxarmağa imkan verir. Tarixçilər və arxivçilər üçün bu, əsərlərin həyat hekayəsini yenidən yazmaq deməkdir. Hər bir parşömen özündə unikal bir tarix daşıyır – indi bu tarix molekulyar səviyyədə açılır.