Qədim qalaktikaların sirli istiliyi: Alimlər bu fenomeni necə izah edir?

Qədim Qalaktika Qrupunun Sirli İstiliyi

Astronomlar, Böyük Partlayışdan cəmi 1,4 milyard il sonra mövcud olmuş və gözləniləndən çox daha isti olan bir qalaktika qrupunu kəşf ediblər. Bu qalaktika qrupu, SPT2349-56 adlanır və onun daxilindəki qazın istiliyi mövcud nəzəriyyələrin proqnozlarından beş dəfə yüksəkdir. Bu kəşf, qalaktika qruplarının formalaşması və təkamülü ilə bağlı nəzəriyyələrimizi yenidən nəzərdən keçirməyə ehtiyac yaradır.

ALMA Teleskopunun Rolü

Tədqiqatçılar bu qalaktika qrupunu Çilidə yerləşən Atakama Böyük Millimetr/submillimetr Array (ALMA) teleskopu vasitəsilə müşahidə ediblər. Bu qrupun işığı Böyük Partlayışdan cəmi 1,4 milyard il sonra yayılıb. SPT2349-56 qrupu nisbətən kiçik ölçülü olsa da, 30-dan çox aktiv qalaktika və üç superkütləvi qara dəlikdən ibarətdir. Bu sistem, Süd Yolundan 5000 dəfə daha sürətlə ulduzlar yaradır.

Nəzəriyyələrə Meydan Oxuyan İstilik

Qrupun daxilindəki qazın temperaturunu ölçmək üçün alimlər "termal Sunyayev-Zeldoviç effekti" adlanan fenomeni istifadə ediblər. Məlum olub ki, bu qazın temperaturu qalaktika qruplarının formalaşması ilə bağlı mövcud nəzəriyyələrin proqnozlaşdırdığından xeyli yüksəkdir. Bu, qalaktika qruplarının daha sürətlə formalaşa biləcəyini göstərir.

Alimlərin Reaksiyası

Tədqiqatın müəlliflərindən biri, Britaniya Kolumbiyası Universitetində doktorant olan Dazhi Zhou bildirib: 'Biz kosmik tarixin bu qədər erkən dövründə belə isti bir qrup atmosferi görəcəyimizi gözləmirdik. Əvvəlcə bu siqnalın həqiqiliyinə şübhə edirdim, çünki çox güclü görünürdü.'

Digər tədqiqatçı, Dalhousie Universitetinin astrofiziki Scott Chapman isə əlavə edib: 'Bu kəşf bizə göstərir ki, erkən kainatda bəzi superkütləvi qara dəliklər artıq ətraf mühitə böyük miqdarda enerji ötürərək bu gənc qrupun formalaşmasına təsir edirdi.'

Gələcək Araşdırmalar

Alimlər bu nadir qalaktika qrupunun formalaşma və təkamül proseslərini daha yaxşı anlamaq üçün əlavə tədqiqatlar aparmağı planlaşdırırlar. Zhou qeyd edib: 'Biz bu intensiv ulduz yaranması, aktiv qara dəliklər və həddindən artıq qızmış atmosferin necə qarşılıqlı əlaqədə olduğunu və bunun mövcud qalaktika qruplarının formalaşmasına necə təsir etdiyini öyrənmək istəyirik.'

Bu kəşf, qalaktika qruplarının necə formalaşdığı və kainatın erkən dövrlərində hansı proseslərin baş verdiyi ilə bağlı yeni suallar doğurur.