Qrafenin gücü: Twistronika sahəsində inqilabi kəşflər niyə önəmlidir?

Twistronika: Qrafenin yeni üfüqləri

Qrafenin iki qatının təxminən 1,1 dərəcə fırlanması ilə yaranan yeni elektron xassələr elm dünyasında inqilab yaratdı. Bu fenomenin araşdırılması sahəsində öncül işləri ilə tanınan ispan fizik Pablo Jarillo-Herrero və kanadalı Allan MacDonald BBVA Fondunun Premios Fronteras del Conocimiento mükafatına layiq görülüblər. Mükafatın məbləği 400.000 avrodur (təxminən 740.000 AZN) və bu, twistronika sahəsindəki işlərin əhəmiyyətini vurğulayır.

Alimlərin hekayəsi

Allan MacDonald 1951-ci ildə Kanadanın Antigonish şəhərində anadan olub və hazırda Texas Universitetində çalışır. O, 2011-ci ildə qrafenin iki qatını təxminən 1,1 dərəcə fırlatmaqla yeni elektron xüsusiyyətlərin ortaya çıxacağını nəzəri cəhətdən proqnozlaşdırmışdı. Pablo Jarillo-Herrero isə 1976-cı ildə İspaniyanın Valensiya şəhərində doğulub və hazırda Massachusetts Texnologiya İnstitutunda (MIT) fəaliyyət göstərir. 2018-ci ildə o, Nature jurnalında təcrübə nəticələrini dərc edərək bu sahədə yeni bir dövr açdı.

Twistronikanın sənaye perspektivləri

Qrafenin bu xüsusi fırlanma bu materialı həm superkeçirici, həm də izolyator vəziyyətinə gətirə bilir. Bu xüsusiyyətlər sənayedə maqnetizm və superkeçiricilik kimi tətbiqlər üçün böyük ümidlər yaradır. Lakin hazırda qrafen qatlarının fırlanması prosesi hələ də əl ilə həyata keçirilir və Jarillo-Herrero bu işi orta əsr monastırında əl yazması hazırlamaqla müqayisə edir – incə, diqqət tələb edən və zəhmətli bir prosesdir.

Mükafat və onun əhəmiyyəti

BBVA Fondunun Əsas Elmlər kateqoriyasında təqdim etdiyi bu mükafatın münsif heyətinə Nobel mükafatı laureatı Theodor W. Hänsch rəhbərlik edib. Jarillo-Herrero mükafatı öz tədqiqat qrupu ilə bölüşür, bu da elmi komanda işinin vacibliyini göstərir.

Bu nailiyyətlər qrafenin və twistronikanın gələcəyini işıqlandırır, elm və texnologiyada yeni imkanlar açır. İnsanlar üçün daha sürətli və daha effektiv elektron cihazların yaradılması yaxınlaşır. Bu, həmçinin elmin gündəlik həyatımıza necə təsir etdiyinin canlı nümunəsidir.