Qrenlandiyada 9 Gün Boyu Davam Edən Sirli Seyş Dalğalarının Sirləri Açılır

Qrenlandiyada sirli siqnallar və seyş dalğalarının kəşfi

2023-cü ildə Arktikadan gələn qəribə siqnallar alimləri heyrətləndirdi. NASA-nın SWOT peyki bu siqnalların seyş – yəni qapalı su hövzəsində dalğaların uzun müddət salınması olduğunu təsdiqlədi. Bu, ilk dəfə idi ki, belə hadisə buzla qapalı bir fiordda qeydə alınırdı.

Siqnalların mənşəyi və xüsusiyyətləri

Siqnallar 9 gün davam etdi və hər 90 saniyədə bir təkrarlanırdı. Dalğaların hündürlüyü 2 metrə qədər çatırdı. Bu dalğaların mənbəyi Qrenlandiyanın Dikson fiordundakı torpaq sürüşməsi idi. Bu sürüşmə megatsunami ilə əlaqəli idi və güclü küləklər, atmosfer təzyiqində ani dəyişikliklər yaratdı.

SWOT peykinin rolu və texnoloji üstünlükləri

NASA-nın SWOT peyki 890 km yüksəklikdə orbitdədir və KaRIn (Ka-band Radar Interferometer) alətindən istifadə edir. Əvvəlki peyklər belə seyş dalğalarını qeydə ala bilmirdi. SWOT-un orbitinin günəşlə sinxronizasiya olunmaması siqnalların düzgün təhlilinə imkan verdi. Oxford Universitetindən Thomas Monahan və komandası seyş dalğalarının yavaş-yavaş zəiflədiyini aşkar etdi.

Ekspertlərin fikirləri

Thomas Monahan bildirdi: “Seysmiki təhlillər və digər dinamik proseslərin istisna edilməsi nəticəsində SWOT məlumatlarında müşahidə olunan dəyişkənliyin yavaş zəifləyən seyş dalğalarına uyğun olduğunu qənaətinə gəldik.” Elizabeth Rayne əlavə etdi: “SWOT okean proseslərini, xüsusilə fiord kimi mürəkkəb bölgələri öyrənməkdə inqilab yaradır. Əvvəlki peyklər bu sahələrdə çətinlik çəkirdi.”

İnsan və təbiət üçün əhəmiyyəti

Bu kəşf Arktikanın dinamikasını və su hövzələrinin davranışını anlamaqda yeni imkanlar açır. Uzun müddət salınan seyş dalğaları ekosistemə və yerli icmalara təsir göstərə bilər. NASA-nın bu texnologiyası sayəsində gələcəkdə belə hadisələr daha dəqiq izlənəcək və təbii fəlakətlərin qarşısının alınmasına kömək edəcək.

Bu hadisə təbiətin gücünü və insanın onu anlamaq üçün texnologiyanı necə inkişaf etdirdiyini göstərir. Qrenlandiyanın buzlu fiordlarında başlayan bu dalğalar okean elminin qapılarını geniş açır.