Tarixin Qaranlıq Sirlərindən: Qrinlandiyada 60 İllik Gizli Nüvə Bazası Aşkarlandı

NASA Qrinlandiyanın buz təbəqəsi altında gizli hərbi baza tapdı

2024-cü ilin aprelində NASA alimləri Qrinlandiyanın buz təbəqəsi altında 1959-cu ildə ABŞ Ordusu tərəfindən tikilmiş gizli hərbi baza olan Camp Century-ni aşkar etdilər. Bu baza buzun təxminən 30 metr (100 fut) dərinliyində, 21 tuneldən ibarət kompleks şəklində yerləşir. Camp Century 1967-ci ildə tərk edilsə də, hələ də ekoloji narahatlıqlar doğurur.

Camp Century və “Project Iceworm” layihəsi

Camp Century bazası ABŞ-ın “Project Iceworm” adlı nüvə raketlərinin yerləşdirilməsi planının bir hissəsi idi. Layihə 600 ballistik raketin 52 000 kvadrat mil ərazidəki tunellərdə yerləşdirilməsini nəzərdə tuturdu. Bu, 11 000 əsgərin daimi yaşayışını təmin etməli idi. Baza 6 000 ton materialla inşa olunub, materiallar ağır bobsledlər vasitəsilə buz üzərindən daşınıb.

Nüvə reaktoru və tullantılar

Bazada 33 ay ərzində fəaliyyət göstərmiş PM-2 tipli nüvə reaktoru yerləşdirilmişdi. Baza tərk edilərkən reaktor çıxarılıb, amma 47 000 gallon (təxminən 177 000 litr) nüvə tullantısı buzun altında qalıb. NASA-nın UAVSAR radar texnologiyası ilə aşkar edilən bu tullantıların 2090-cı ildə buzun əriməsi ilə üzə çıxacağı ehtimal edilir.

Ekoloji və təhlükəsizlik narahatlıqları

“Project Iceworm” layihəsi müxtəlif çətinliklər səbəbindən həyata keçirilmədi və 1967-ci ildə Camp Century bağlandı. Lakin nüvə tullantılarının idarə olunması ilə bağlı dəqiq məlumat yoxdur. Qlobal istiləşmə nəticəsində Qrinlandiyanın buz təbəqəsinin əriməsi bu tullantıların üzə çıxmasına səbəb ola bilər ki, bu da ekoloji təhlükə yaradır.

İnsanlar və gələcək perspektivlər

NASA alimləri bildirirlər ki, 1960-cı illərdə qlobal istiləşmə termini belə mövcud deyildi. İndi isə buzun əriməsi ilə bu gizli baza və onun nüvə tullantıları yeni ekoloji böhranlara səbəb ola bilər. Yerli əhali və qlobal cəmiyyət üçün bu, ciddi xəbərdarlıqdır. Camp Century-nin sirri insanlığın təbiət qarşısında məsuliyyətini xatırladır.