Quş və insan üz formalarının genetik əlaqəsi

Quş və insan üz formalarının genetik əlaqəsi

Üzümüzdəki fərqliliklər, düşündüyümüzdən daha dərin və maraqlı genetik mexanizmlərlə bağlıdır. Alimlər Max Planck İnstitutu (Plön, Almaniya) və Lawrence Berkeley Milli Laboratoriyası (Kaliforniya, ABŞ) əməkdaşlığı ilə üz formalarının genetik əsaslarını araşdırıblar. Onların tapıntıları göstərir ki, quşlar və insanlar üz üçün eyni genetik proqramı paylaşır.

Qeyri-kodlaşdırıcı DNT və üz müxtəlifliyi

Araşdırma üz formalarının fərqliliyinin əsas səbəbinin genlərin özündə deyil, qeyri-kodlaşdırıcı DNT ardıcıllıqlarındakı dəyişikliklərdə olduğunu ortaya qoyur. Bu DNT seqmentləri genlərin ifadəsini tənzimləyir və üzün inkişafında kritik rol oynayır.

İnkişaf təşkilatçıları və mezenxim hüceyrələrinin rolu

Tədqiqatçılar inkişaf təşkilatçıları ilə mezenxim hüceyrələrinin fərqli funksiyalarını müəyyən ediblər. İnkişaf təşkilatçıları embriyonun ən xarici qatında yerləşir və morfogen molekullarını yayaraq toxuma inkişafını idarə edir. Morfogenlər toxuma formalaşmasında əsas siqnalları təmin edir.

Digər tərəfdən, mezenxim hüceyrələri sümük, qığırdaq, yağ və əzələ kimi toxumalara çevrilir. Bu hüceyrələr inkişaf təşkilatçılarından gələn siqnalları növlər arasında fərqli qəbul edir və bu fərqlilik üz müxtəlifliyinə səbəb olur.

Gen dəyişikliklərinin riskləri və üz müxtəlifliyinin mexanizmi

Alimlər vurğulayırlar ki, "Əgər geni dəyişdirsəniz, çoxlu proseslər pozula bilər." Buna görə də, üz formalarının müxtəlifliyi həm siqnal istehsalında, həm də qəbulunda yaranan incə tənzimləmələr sayəsində formalaşır.

İnsan üz xüsusiyyətlərinin tənzimləyici elementləri

Tədqiqat nəticələri Science Advances jurnalında dərc olunub. Orada qeyd edilir ki, üz inkişafında iştirak edən tənzimləyici elementlər insan üz xüsusiyyətləri ilə sıx bağlıdır. Bu da göstərir ki, eyni genetik proqram müxtəlif növlərdə üz formalarını yarada bilir.

İnsanlıq üçün əhəmiyyəti

Bu kəşf 8 milyardlıq insan populyasiyasının üz xüsusiyyətlərinin genetik əsaslarını daha dərindən anlamağa imkan verir. Üz formalarının genetik tənzimlənməsinin açılması tibb və genetik tədqiqatlarda yeni perspektivlər açır. İnsanların fərqli üz quruluşlarının necə yarandığını anlamaq genetik xəstəliklərin diaqnostikasında və müalicəsində əhəmiyyətli rol oynaya bilər.