Quşların Retinasında Oksigensiz İşləyən Sirli Neyronlar Necə Açıqlanır?

Quşların gözündə nadir fenomen

Quşların gözündə daxili retina qatında qan təchizatı yoxdur. Bu, adi bioloji qanunlara ziddir, çünki neyronların fəaliyyəti üçün oksigen və qida maddələri həyati əhəmiyyət daşıyır. Lakin zebra finç quşunun daxili retina qatındakı neyronlar oksigensiz işləyə bilir. Bu fenomen 350 ildir elm üçün sirr olaraq qalırdı.

Yeni araşdırmanın açıqlamaları

Liverpul Universitetindən Michael Berenbrink və Finlandiyanın Təbii Resurslar İnstitutundan Jenni M. Prokkola rəhbərliyində aparılan araşdırma Nature jurnalında 21 yanvar 2026-cı ildə dərc olunub. Tədqiqatçılar quşların daxili retina qatında "pektin oculi" adlı xüsusi bir quruluşun olduğunu təsbit ediblər. Bu quruluş, oksigen və qida maddələrinin çatdırılmasında mühüm rol oynayır.

Pektin oculi – sirli quruluş

Quşların gözündəki pektin oculi adlı bu quruluş, daxili retina qatındakı neyronların oksigensiz fəaliyyət göstərməsinə şərait yaradır. Bu, quşların yüksək enerji tələb edən görmə sisteminin necə belə effektiv işlədiyini izah edir.

Elm və gələcək perspektivlər

Bu kəşf tibb və biologiyada yeni imkanlar açır. Oksigensiz işləyən neyronların mexanizmlərinin öyrənilməsi insan sağlamlığı üçün yeni müalicə üsullarının inkişafına təkan verə bilər. Michael Berenbrink və Jenni M. Prokkola kimi alimlərin araşdırmaları quşların gözünün mürəkkəbliyini və adaptasiya qabiliyyətini daha dərindən anlamağa kömək edir.

İnsan həyatına təsiri

Bu tapıntı görmə pozğunluqları və neyroloji xəstəliklərin müalicəsində yeni yanaşmaların yaranmasına səbəb ola bilər. Quşların retinasındakı bu unikal xüsusiyyət insan sağlamlığı üçün ümidverici bir işıqdır. Gözlərimizdəki həyatın sirri indi quşların gözlərindəki bu sirli neyronlarda gizlənib.

Bu araşdırma təbiətin incəliklərini və canlıların möcüzəvi adaptasiyalarını bir daha sübut edir. Quşların gözündəki bu sirr elm dünyasında yeni bir səhifə açır.