Riyaziyyatda inqilab: Rəqəmsal həssas sadə ədədlərin yeni kəşfi

Riyaziyyatda yeni fenomen: rəqəmsal həssas sadə ədədlər

Riyaziyyatçılar uzun illər araşdırdıqları sadə ədədlər anlayışına yeni bir qat əlavə ediblər. Cənubi Karolina Universitetinin professoru Michael Filaseta və keçmiş magistr tələbəsi Jeremiah Southwick "rəqəmsal həssas" sadə ədədlər adlandırdıqları yeni növ ədədləri tədqiq ediblər. Bu ədədlər sonsuz sayda rəqəmdən ibarət olub, onların hər hansı bir rəqəmini dəyişdirmək həmin ədədi mürəkkəb ədədə çevirir.

Sonsuzluq və mürəkkəblik arasında incə xətt

Məsələn, 101 ədədi sadədir, amma onun rəqəmlərindən hər hansı biri dəyişdirilsə, ədəd artıq mürəkkəb olur. Bu xüsusiyyət rəqəmsal həssas sadə ədədlərin əsasını təşkil edir. Tədqiqatçılar "geniş rəqəmsal həssas" sadə ədədlər anlayışını da irəli sürüblər. Bu ədədlərdə sonsuz sayda ön sıfırlar mövcuddur və ön sıfarlardan hər hansı birinin dəyişdirilməsi ədədi mürəkkəb edir.

Milyardadək sadə ədədlər yoxlanılıb

Filaseta və Southwick 1 milyarda qədər sadə ədədi yoxlayaraq bu yeni növ ədədlərin mövcudluğunu sübut etməyə çalışıblar. Onların nəticələri "Mathematics of Computation" jurnalında dərc olunub. Bu kəşf onluq say sistemində rəqəmsal həssas sadə ədədlərin sonsuz sayda olduğunu göstərir.

Sübutun mürəkkəbliyi və "bucket proof" metodu

Sübut üçün təxminən 1,025,000 "bucket" (qutu) istifadə olunub. Tədqiqatçılar "bucket proof" adlanan mürəkkəb metoddan yararlanıblar. Bu metod rəqəmlərin bölünmə qaydalarına əsaslanan xüsusi qruplar yaradaraq bütün mümkün ədədləri əhatə edir.

Nəzəriyyədən praktikaya: gələcək perspektivlər

Bu kəşf əsasən nəzəri riyaziyyat üçün əhəmiyyətlidir və praktiki tətbiqləri hələ yoxdur. Lakin digər riyaziyyatçılar artıq bu tədqiqatı yeni araşdırmalar üçün əsas kimi götürürlər. Rəqəmsal həssas sadə ədədlərin xüsusiyyətləri riyaziyyatın dərinliklərinə yeni işıq salır və gələcəkdə daha geniş sahələrdə tətbiq tapacağına ümid edilir.

İnsan və riyaziyyat arasında yeni körpü

Bu kəşf riyaziyyatın sadə görünən, amma dərin və mürəkkəb dünyasına insanları bir addım daha yaxınlaşdırır. Hər rəqəmin dəyişdirilməsi ilə ədədlərin mürəkkəbləşməsi insan həyatındakı kiçik dəyişikliklərin böyük təsirinə bənzəyir. Riyaziyyatçılar bu sonsuz rəqəmsal həssas ədədlər vasitəsilə həm elmi, həm də fəlsəfi suallara yeni cavablar axtarırlar.