Rumıniyanın CyberCUBE peyki: Kiber təhlükəsizliyi orbitdə ilk dəfə sınanır

CyberCUBE peykinin orbitə qalxışı və missiyanın məqsədi

7 iyul səhəri Kaliforniyadakı Vandenberg Kosmik Qüvvələr Bazasında Falcon 9 raketi ilə orbitə buraxılan CyberCUBE peyki, Avropa Kosmik Agentliyinin (ESA) Rumıniyada yerləşən GMV Romania şirkəti tərəfindən tam idarə olunan ilk missiyasıdır. 3U CubeSat formatında, Alén Space tərəfindən hazırlanmış bu peyk, kosmosda kiber təhlükəsizlik təhdidlərini araşdırmaq üçün nəzərdə tutulub.

Rumıniyanın kosmik ekosistemində yeni mərhələ

GMV Romania 2023-cü ildə Alén Space şirkətini alaraq missiyanın dizaynından tutmuş orbitdə təsdiqinə qədər əsas rol oynayıb. Rumıniya Kosmik Agentliyinin baş direktoru Daniel-Eugeniu Crunțeanu bildirib ki, "Bu uğurlu buraxılış Rumıniyanın kosmik ekosisteminin inkişafını və ESA proqramlarında davamlı iştirakın əhəmiyyətini göstərir".

Peykin texniki xüsusiyyətləri və missiyanın hədəfləri

CyberCUBE peyki Exolaunch-un EXOpod yerləşdirmə sistemindən istifadə edilərək Falcon 9 raketi vasitəsilə orbitə göndərilib. Peyk proqramlaşdırıla bilən avadanlıq və kiber təhdidlərin aşkarlanması üçün xüsusi yük daşıyır. Missiyanın əsas məqsədi ESA-ya təhlükəsizlik alətlərini reallıqda sınaqdan keçirmək üçün təhlükəsiz və yenidən konfiqurasiya edilə bilən platforma təqdim etməkdir. Planlaşdırılan təcrübələr arasında icazəsiz girişin aşkarlanması və kvant kompüterlərinə qarşı dayanıqlı kriptoqrafiyanın yoxlanılması var.

Missiyanın idarə olunması və büdcəsi

Peykin gündəlik əməliyyatları Belçikadakı Redu mərkəzindən, yüksək sürətli rabitə isə Darmstadt mərkəzindən idarə olunacaq. GMV İspaniya idarəetmə seqmentinin əsas hissələrini təmin edib və peykin əmrlərini yer üzündə məşq etmək üçün flatsat hazırlayıb. Missiyanın büdcəsi təxminən 1.9 milyon avrodur (təxminən 3.6 milyon AZN), peykin işləmə müddəti isə ən azı on iki ay gözlənilir.

Kosmosda kiber təhlükəsizliyin gələcəyi

ESA açıq çağırışla xarici tədqiqatçıları öz təcrübələrini aparmağa dəvət edir. Peykin əsas istifadəçisi ESA-nın Kiber Təhlükəsizlik Əməliyyat Mərkəzidir. GMV orbitdə bir neçə həftəlik yoxlamanı idarə edəcək, sonra isə peykin idarəsini ESA-ya təhvil verəcək. Bu missiya kosmosda kiber təhlükəsizliyin inkişafında mühüm addımdır və gələcəkdə daha geniş tətbiqlərə yol açacaq.

CyberCUBE peykinin orbitdə fəaliyyəti, kiber təhlükəsizlik sahəsində yeni texnologiyaların sınaqdan keçirilməsi və Rumıniyanın kosmik sənayedə artan rolunu nümayiş etdirir. Bu, həm texnoloji, həm də strateji baxımdan böyük əhəmiyyətə malikdir.