Rusiya İİ qanununu təsdiqlədi: Suveren modellərə prioritet dəstək niyə vacibdir?

22 iyun 2026-cı ildə Rusiya hökumətinin qanunvericilik fəaliyyətinə məsul komissiyası süni intellektin inkişafına dəstək verən qanun layihəsini təsdiqləyib. Bu sənəd yalnız 1 milyarddan çox parametrə malik böyük fundamental modellərə şamil ediləcək.

Qanun layihəsində modellər iki kateqoriyaya bölünür: "suveren" və "milli". "Suveren" modellər Rusiyanın yerli hüquqi şəxsləri tərəfindən bütün mərhələlərdə yerli infrastruktur əsasında hazırlanır, "milli" modellər isə qismən açıq mənbə komponentlərindən istifadə edir. Hər iki kateqoriya dövlət tərəfindən prioritet dəstək alacaq. Bu modellərin əsasən dövlət idarəçiliyi kimi həssas sahələrdə tətbiq olunması planlaşdırılır.

Qanun layihəsi xarici süni intellekt həllərinin qadağan edilməsini nəzərdə tutmur. Əvvəlki versiyalarda olan süni intellekt tərəfindən yaradılan kontentin markalanması, müəllif hüquqları, İİ üçün data mərkəzlərinin tənzimlənməsi və xarici neyron şəbəkələrə məhdudiyyətlər kimi müddəalar layihədən çıxarılıb.

Layihənin əsas müddəaları 1 sentyabr 2026-cı ildə qüvvəyə minəcək, hökumətin səlahiyyətləri və modellərin tətbiqi ilə bağlı qaydalar isə 1 mart 2027-ci ildə tətbiq olunacaq. Artıq mövcud olan və yeni tələblərə uyğun gəlməyən modellər üçün isə keçid dövrü 1 sentyabr 2032-ci ilə qədər müəyyən edilib, bu müddət ərzində İİ məlumatları Rusiyada işlənməlidir.

Rusiya Baş nazirinin müavini Dmitri Qriqorenko bildirib ki, "suveren" və "milli" modellər dövlət tərəfindən prioritet dəstək alacaq. Bundan başqa, "etibarlı" modellər kateqoriyasından imtina edilib, çünki kritik informasiya infrastrukturu üçün artıq Federal Təhlükəsizlik Xidməti (FSB) və Federal Texniki və Ekspertiza Xidməti (FSTEK) tərəfindən tələblər mövcuddur.

Bu qanun layihəsi Rusiyanın rəqəmsal suverenliyini gücləndirmək və yerli süni intellekt texnologiyalarının inkişafını sürətləndirmək məqsədi daşıyır. Eyni zamanda, xarici həllərin bazarda mövcudluğu qorunacaq və rəqabət davam edəcək.